Czy hydroksyzyna obniża ciśnienie i jak inne leki psychiatryczne wpływają na tętno
Hydroksyzyna może obniżyć ciśnienie, ale jej Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) zalicza niedociśnienie do działań rzadkich. Kwetiapina i opipramol według swoich ChPL często obniżają ciśnienie, zwłaszcza przy wstawaniu, a przy trazodonie spadki ciśnienia i omdlenia opisano bez określenia częstości. Wenlafaksyna działa odwrotnie: często je podnosi, tym bardziej, im wyższa dawka. Żaden z tych leków nie leczy nadciśnienia, a niższy wynik u kogoś, kto się uspokoił, często bierze się po prostu z mniejszego lęku.
Spis treści
- Skąd spadki ciśnienia po lekach uspokajających i przeciwdepresyjnych
- Tabela: co ChPL poszczególnych leków mówią o ciśnieniu i tętnie
- Wenlafaksyna: wyjątek, który ciśnienie podnosi
- Leczysz nadciśnienie i bierzesz lek psychiatryczny
- Zawroty głowy przy wstawaniu: co możesz zrobić sam
- Kołatanie, omdlenie, ból w klatce: kiedy nie zwlekać
- Wniosek o przedłużenie leczenia o każdej porze
- Źródła
Skąd spadki ciśnienia po lekach uspokajających i przeciwdepresyjnych
Wiele leków stosowanych w psychiatrii działa nie tylko na samopoczucie, ale też na naczynia krwionośne i serce. Najczęściej daje to o sobie znać przy zmianie pozycji: wstajesz z łóżka albo z krzesła, robi się ciemno przed oczami, kręci się w głowie, czasem masz wrażenie, że zaraz upadniesz. To hipotonia ortostatyczna, czyli spadek ciśnienia przy przejściu do pionu.
ChPL kwetiapiny wyjaśnia mechanizm wprost: lek, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne blokujące receptory alfa-1, może często powodować niedociśnienie ortostatyczne z zawrotami głowy i przyspieszonym tętnem. Spadki ciśnienia przy wstawaniu opisują też ChPL trazodonu i opipramolu.
Drugi powód jest mniej farmakologiczny. Lęk sam w sobie przyspiesza tętno i potrafi chwilowo podbić ciśnienie, więc gdy leczenie zaczyna działać, domowe pomiary bywają niższe niż w okresie największego napięcia. To nie znaczy, że lek psychiatryczny zastąpi leki na ciśnienie, i nie jest powodem, by samodzielnie je odstawiać.
Tabela: co ChPL poszczególnych leków mówią o ciśnieniu i tętnie
Zestawienie opiera się na ChPL produktów referencyjnych. Częstość podajemy w umownych kategoriach ChPL: często oznacza od 1 na 100 do 1 na 10 osób, niezbyt często od 1 na 1000 do 1 na 100, rzadko od 1 na 10 000 do 1 na 1000.
- Szczegóły o wskazaniach i przeciwwskazaniach znajdziesz na kartach: hydroksyzyna, trazodon (substancja leku Trittico), opipramol i kwetiapina w ChPL.
| Lek (przykładowa nazwa handlowa) | Ciśnienie krwi | Tętno i serce |
|---|---|---|
| Hydroksyzyna (Atarax) | Hydroksyzyna rzadko powoduje niedociśnienie tętnicze, a ChPL nie wymienia wzrostu ciśnienia wśród jej działań niepożądanych. | Hydroksyzyna rzadko przyspiesza tętno, może wydłużać odstęp QT w EKG i jest przeciwwskazana m.in. przy znaczącej bradykardii. |
| Trazodon (Trittico) | Przy trazodonie opisano hipotonię, także ortostatyczną, oraz omdlenia, a w tabeli działań niepożądanych także nadciśnienie tętnicze, wszystko bez określenia częstości; u osób starszych hipotonia ortostatyczna zdarza się częściej. | Przy trazodonie opisano zarówno zwolnienie, jak i przyspieszenie tętna oraz niemiarowości, bez możliwości określenia częstości. |
| Opipramol (Pramolan) | Opipramol często, szczególnie na początku leczenia, obniża ciśnienie i wywołuje jego spadki przy wstawaniu. | Opipramol niezbyt często przyspiesza tętno i wywołuje kołatanie serca, a rzadko zaburzenia przewodzenia. |
| Kwetiapina (Ketrel) | Kwetiapina często wywołuje niedociśnienie ortostatyczne, zwykle w okresie dochodzenia do dawki podtrzymującej; u dzieci i młodzieży obserwowano wzrost ciśnienia. | Kwetiapina często przyspiesza tętno i wywołuje kołatanie serca, a zwolnienie tętna występuje niezbyt często. |
| Wenlafaksyna (Efectin ER) | Wenlafaksyna często podnosi ciśnienie, w sposób zależny od dawki, dlatego ChPL zaleca regularne pomiary. | Wenlafaksyna często przyspiesza tętno i wywołuje kołatanie serca, szczególnie przy dużych dawkach. |
| Pregabalina (Lyrica) | Pregabalina niezbyt często obniża ciśnienie i z tą samą częstością może je podnosić. | Pregabalina niezbyt często przyspiesza tętno; opisano też zwolnienie rytmu zatokowego i przypadki zastoinowej niewydolności serca. |
| Diazepam (Relanium) | Przy diazepamie opisano niedociśnienie z nieznaną częstością, a w zwykłych dawkach lek ma nieznaczny wpływ na układ krążenia. | Przy diazepamie ChPL wymienia z nieznaną częstością nieregularny rytm serca i niewydolność serca, a u osób z niewydolnością serca w wywiadzie zaleca ostrożność. |
| Alprazolam (Afobam, Xanax) | ChPL alprazolamu nie wymienia niedociśnienia wśród działań niepożądanych przy zwykłym stosowaniu, opisuje je dopiero przy przedawkowaniu. | ChPL alprazolamu nie wymienia przyspieszenia ani zwolnienia tętna wśród działań niepożądanych. |
Wenlafaksyna: wyjątek, który ciśnienie podnosi
Wenlafaksyna należy do leków przeciwdepresyjnych z grupy SNRI i w kwestii ciśnienia zachowuje się inaczej niż większość leków z tego zestawienia. ChPL opisuje często obserwowany, zależny od dawki wzrost ciśnienia tętniczego. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano też przypadki bardzo wysokiego ciśnienia, które wymagało pilnego leczenia.
Stąd zasady z ChPL: istniejące nadciśnienie trzeba opanować przed rozpoczęciem terapii, a ciśnienie mierzyć okresowo po starcie i po każdym zwiększeniu dawki. Ostrożność dotyczy też osób z chorobami, które wyższe ciśnienie lub szybsze tętno mogłyby pogorszyć, np. z zaburzeniami czynności serca. Nadciśnienie znalazło się również wśród objawów odstawienia, więc nagłe przerwanie leku także może odbić się na pomiarach. Więcej o samym leku przeczytasz na stronie wenlafaksyna: działanie i ostrzeżenia.
Leczysz nadciśnienie i bierzesz lek psychiatryczny
Oba leczenia muszą do siebie pasować, a ocenę zostaw lekarzowi, który zna całą listę Twoich leków. Przegląd preparatów na ciśnienie znajdziesz w kategorii leki na nadciśnienie. Najważniejsze zapisy z ChPL:
- Trazodon: przy łączeniu z innymi lekami obniżającymi ciśnienie trzeba liczyć się z sumowaniem działania, a lekarz może wtedy skorygować leczenie przeciwnadciśnieniowe. Przy pochodnych fenotiazyny obserwowano ciężką hipotonię ortostatyczną. W ostrym zawale mięśnia sercowego trazodon jest przeciwwskazany.
- Hydroksyzyna: przeciwwskazaniem jest znane wydłużenie odstępu QT, a także same znane czynniki ryzyka jego wydłużenia, w tym stwierdzona choroba układu krążenia, znaczące zaburzenia elektrolitowe, nagła śmierć sercowa w rodzinie, znacząca bradykardia i przyjmowanie leków wydłużających QT. ChPL dodaje, że hydroksyzyna osłabia działanie adrenaliny podnoszące ciśnienie.
- Kwetiapina: ostrożność u osób z chorobą układu sercowo-naczyniowego, chorobą naczyń mózgu i innymi stanami sprzyjającymi niskiemu ciśnieniu.
- Opipramol: ChPL mówi, że nie należy go stosować przy wcześniej występującym uszkodzeniu serca, szczególnie z zaburzeniami przewodzenia, a blok przedsionkowo-komorowy wyższego stopnia oraz nadkomorowe i komorowe zaburzenia przewodzenia są przeciwwskazaniem.
- Wenlafaksyna: nadciśnienie powinno być wyrównane, zanim leczenie się zacznie.
Zawroty głowy przy wstawaniu: co możesz zrobić sam
Spadki ciśnienia przy zmianie pozycji pojawiają się zwykle na starcie leczenia: ChPL opipramolu pisze o początku terapii, a ChPL kwetiapiny o okresie zwiększania dawki do podtrzymującej. Bardziej narażone są osoby starsze. Przy trazodonie hipotonia ortostatyczna zdarza się u nich częściej, a zawroty głowy i senność, czyli najczęstsze działania niepożądane pregabaliny, zwiększają ryzyko upadku.
- Wstawaj w dwóch krokach: najpierw usiądź na brzegu łóżka, chwilę odczekaj, dopiero potem stań.
- W nocy zapal światło i miej pod ręką stabilne oparcie, zanim ruszysz do łazienki.
- Jeśli mierzysz ciśnienie w domu, zapisuj wyniki z godziną i pozycją ciała i pokaż je lekarzowi.
- Nie siadaj za kierownicę, dopóki nie wiesz, jak lek na Ciebie działa: ChPL trazodonu i pregabaliny zalecają nie prowadzić do czasu, aż to się wyjaśni, a ChPL hydroksyzyny każe przestrzec pacjentów przed prowadzeniem pojazdów, bo lek może powodować zawroty głowy i senność.
- Unikaj alkoholu: ChPL hydroksyzyny i diazepamu wprost zalecają unikać go w trakcie leczenia, bo nasila działanie leku.
Kołatanie, omdlenie, ból w klatce: kiedy nie zwlekać
Skontaktuj się bez zwłoki z lekarzem prowadzącym, jeśli zemdlałeś albo byłeś bliski omdlenia, czujesz kołatanie lub nierówne bicie serca albo po wenlafaksynie Twoje pomiary są wyraźnie wyższe niż zwykle. Przy hydroksyzynie ChPL każe niezwłocznie zgłaszać wszelkie objawy ze strony serca, a przy objawach mogących świadczyć o zaburzeniach rytmu leczenie należy przerwać.
Dzwoń na 112, gdy pojawi się ból w klatce piersiowej, duszność, utrata przytomności, bardzo wysokie ciśnienie z silnym bólem głowy, zaburzeniami widzenia lub mowy, a także po przyjęciu większej ilości leku niż przepisana. Przedawkowanie hydroksyzyny, trazodonu, opipramolu czy kwetiapiny może prowadzić do niedociśnienia i zaburzeń rytmu serca.
Wniosek o przedłużenie leczenia o każdej porze
Jeśli przyjmujesz lek ustalony wcześniej przez psychiatrę i masz dokumentację leczenia, możesz złożyć wniosek o przedłużenie e-recepty psychiatrycznej. Formularz przyjmuje wnioski o każdej porze, a lekarz ocenia je w godzinach pracy i pytania dodatkowe zadaje na czacie. Wpisz w wywiadzie leki na ciśnienie, ostatnie pomiary i ewentualne omdlenia, bo od tego zależy ocena. Lekarz może odmówić, a przy nowych objawach ze strony serca albo potrzebie zmiany leku odeśle Cię do lekarza prowadzącego lub psychiatry. Jeśli hydroksyzynę bierzesz głównie wieczorem, przeczytaj też, co wiadomo o hydroksyzynie na sen.
Źródła
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Atarax (hydroksyzyna), Rejestr Produktów Leczniczych
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Trittico CR (trazodon), Rejestr Produktów Leczniczych
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Pramolan (opipramol), Rejestr Produktów Leczniczych
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketrel (kwetiapina), Rejestr Produktów Leczniczych
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Efectin ER (wenlafaksyna), Rejestr Produktów Leczniczych
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Lyrica (pregabalina), EMA
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Relanium (diazepam), Rejestr Produktów Leczniczych
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Xanax SR (alprazolam), Rejestr Produktów Leczniczych
Najczęstsze pytania
Czy po hydroksyzynie (Atarax) ciśnienie spada, rośnie, a może zwalnia tętno?
Spadek ciśnienia jest możliwy, ale rzadki: ChPL Ataraxu podaje niedociśnienie tętnicze z częstością „rzadko”, a wzrostu ciśnienia wśród działań niepożądanych nie wymienia. Tętno może rzadko przyspieszyć, zwolnienie opisano głównie przy przedawkowaniu. Ważniejsze jest serce: hydroksyzyna wydłuża odstęp QT i jest przeciwwskazana m.in. przy stwierdzonej chorobie układu krążenia i znaczącej bradykardii.
Trittico a ciśnienie: czego się spodziewać?
Trazodon, substancja leku Trittico, może obniżać ciśnienie, także przy wstawaniu, i powodować omdlenia. ChPL nie podaje częstości tych objawów, ale zaznacza, że u osób starszych hipotonia ortostatyczna zdarza się częściej. Jeśli leczysz też nadciśnienie, działanie obu leków może się sumować, więc lekarz powinien znać wszystkie Twoje leki i pomiary.
Czy pregabalina wpływa na ciśnienie krwi?
Tak, ale niezbyt często i w obie strony. ChPL Lyriki wymienia z tą samą częstością zarówno niedociśnienie, jak i nadciśnienie tętnicze, a także przyspieszone tętno. Częściej przeszkadzają zawroty głowy i senność, które należą do najczęstszych działań niepożądanych pregabaliny i u osób starszych zwiększają ryzyko upadku.
Relanium a ciśnienie: czy diazepam je obniża?
Może, choć w zwykłych dawkach wpływ diazepamu na układ krążenia ChPL Relanium określa jako nieznaczny. Niedociśnienie figuruje wśród działań niepożądanych z nieznaną częstością, a wyraźny spadek ciśnienia opisano przy przedawkowaniu. Ostrożności wymaga niewydolność serca w wywiadzie. Łączenia z alkoholem i innymi lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy należy unikać, bo grozi depresją oddechową i krążeniową.
Czy Pramolan obniża ciśnienie albo tętno?
Ciśnienie tak: ChPL Pramolanu podaje, że opipramol często, szczególnie na początku leczenia, obniża ciśnienie i wywołuje jego spadki przy wstawaniu. Tętna zwykle nie zwalnia, raczej je przyspiesza, bo tachykardię i kołatanie serca opisano jako niezbyt częste. Zwolnienie rytmu ChPL wymienia wśród objawów przedawkowania.
Ketrel a ciśnienie: czy kwetiapina je obniża?
Tak, niedociśnienie ortostatyczne z zawrotami głowy i szybszym tętnem jest przy kwetiapinie częste, zwłaszcza w okresie dochodzenia do dawki podtrzymującej. ChPL zaleca ostrożność u osób z chorobą serca, naczyń mózgu i innymi stanami sprzyjającymi niskiemu ciśnieniu. U dzieci i młodzieży w badaniach obserwowano z kolei wzrost ciśnienia.
Po Afobamie kręci mi się w głowie. Czy to spadek ciśnienia?
Niekoniecznie. Przy zwykłym stosowaniu ChPL alprazolamu, substancji leku Afobam, nie wymienia niedociśnienia wśród działań niepożądanych; pojawia się ono wśród objawów przedawkowania, obok ataksji i depresji oddechowej. Same zawroty głowy ChPL alprazolamu wymienia jednak wśród bardzo częstych działań niepożądanych, obok senności, a zaburzenia równowagi jako częste. Zmierz ciśnienie i powiedz o objawach lekarzowi prowadzącemu.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie Twojej sytuacji.