Hydroksyzyna na sen: jak działa, kiedy zaczyna i dlaczego nie jest lekiem nasennym
Hydroksyzyna na sen bywa przepisywana, bo lek uspokaja i często wywołuje senność, ale w Charakterystyce Produktu Leczniczego nie figuruje jako lek nasenny: zarejestrowano go do objawowego leczenia lęku u dorosłych, świądu i premedykacji przed zabiegami. Po tabletce działanie uspokajające zaczyna się zwykle po 30-45 minutach, a senność może utrzymać się do rana. Dawkę ustala lekarz, a alkohol nasila działanie leku.
Spis treści
- Do czego hydroksyzyna jest zarejestrowana, a do czego nie
- Czy hydroksyzyna usypia i skąd bierze się senność
- Po jakim czasie działa hydroksyzyna
- Jak długo działa i dlaczego rano możesz być senny
- Kto nie powinien przyjmować hydroksyzyny
- Leki, których z hydroksyzyną łączyć nie wolno, i grupy wymagające ostrożności
- Objawy, przy których trzeba przerwać lek i szukać pomocy
- Hydroksyzyna na sen a leczenie bezsenności
- Kontynuacja leczenia przez recepte24
- Źródła
Do czego hydroksyzyna jest zarejestrowana, a do czego nie
Hydroksyzyna to lek przeciwlękowy wydawany na receptę (Rp). W Polsce jest dostępna między innymi jako Atarax i pod nazwą Hydroxyzinum różnych wytwórców, w tabletkach powlekanych 10 mg i 25 mg oraz w syropie. Charakterystyka produktu referencyjnego wymienia trzy wskazania: objawowe leczenie lęku u dorosłych, objawowe leczenie świądu i premedykację przed zabiegami chirurgicznymi.
Bezsenności w tym wykazie nie ma. Kiedy lekarz przepisuje hydroksyzynę osobie, która źle śpi, zwykle chodzi o sen zaburzony przez lęk albo napięcie, a senność jest efektem, który w tej sytuacji pomaga. To inna sytuacja niż leczenie przewlekłej bezsenności, które wymaga znalezienia jej przyczyny.
Hydroksyzyna nie jest benzodiazepiną. Chemicznie to pochodna difenylometanu, niespokrewniona z fenotiazynami ani benzodiazepinami. Nie znajduje się też na wykazie substancji psychotropowych, choć potocznie bywa tak nazywana.
Czy hydroksyzyna usypia i skąd bierze się senność
Według ChPL hydroksyzyna nie hamuje czynności kory mózgu, a jej działanie może polegać na hamowaniu aktywności niektórych obszarów podkorowych ośrodkowego układu nerwowego. Ma też działanie przeciwhistaminowe, a jej główny metabolit, cetyryzyna, wyraźnie blokuje obwodowe receptory H1. Zapisy EEG u zdrowych ochotników pokazały działanie przeciwlękowe i uspokajające.
W badaniu polisomnograficznym u pacjentów z zaburzeniami lękowymi i bezsennością lek wydłużał całkowity czas snu, skracał czas przebudzeń w nocy i czas zasypiania. W badaniach kontrolowanych placebo senność zgłosiło 13,74% osób przyjmujących hydroksyzynę wobec 2,70% w grupie placebo, więc należy ona do działań bardzo częstych.
Czy hydroksyzyna usypia każdego? Nie. ChPL opisuje też paradoksalne pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, a wśród działań niepożądanych zgłoszonych po wprowadzeniu leku do obrotu wymienia niezbyt częste pobudzenie, splątanie i bezsenność. Jeśli po leku czujesz niepokój zamiast senności, powiedz o tym lekarzowi.
Po jakim czasie działa hydroksyzyna
ChPL podaje konkretne wartości. Działanie uspokajające zaczyna się po 5-10 minutach od przyjęcia syropu i po 30-45 minutach od połknięcia tabletki. Działanie przeciwhistaminowe, ważne przy świądzie, pojawia się mniej więcej po godzinie od podania doustnego. Najwyższe stężenie w osoczu lek osiąga po około dwóch godzinach.
To wyjaśnia, dlaczego część osób czuje senność już po kilkudziesięciu minutach, a pełny efekt przychodzi później. Pora przyjęcia leku zależy od zaleceń lekarza i od tego, w jakim celu lek został przepisany.
Jak długo działa i dlaczego rano możesz być senny
Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi około 14 godzin, w zakresie 7-20 godzin. U zdrowych osób w podeszłym wieku wydłużał się do 29 godzin, a u pacjentów z niewydolnością wątroby do 37 godzin. W niewydolności wątroby działanie przeciwhistaminowe pojedynczej dawki może trwać nawet do 96 godzin.
Skoro po nocy w organizmie zostaje jeszcze sporo leku, senność rano nie jest niczym wyjątkowym. ChPL wymienia zmęczenie, zawroty głowy, sedację i zaburzenia widzenia, które mogą mieć umiarkowany do znacznego wpływ na zdolność reakcji i koncentracji, szczególnie w dużych dawkach i po alkoholu lub innych lekach uspokajających.
Charakterystyka zaleca przestrzec pacjentów przed prowadzeniem pojazdów i obsługiwaniem maszyn. Jeśli rano masz jechać samochodem albo pracujesz przy maszynach, omów to z lekarzem przed przyjęciem leku wieczorem.
Pytanie o to, jaka dawka hydroksyzyny na sen jest właściwa, nie ma jednej odpowiedzi. ChPL nie podaje dawki „na sen”, bo bezsenność nie jest wskazaniem, a dawki w zarejestrowanych wskazaniach zależą od wieku, czynności wątroby i nerek oraz innych leków. U osób starszych charakterystyka przewiduje niższą dawkę maksymalną. Dlatego dawkę ustala lekarz, a nie tabela z forum.
Kto nie powinien przyjmować hydroksyzyny
Najważniejsze przeciwwskazania dotyczą serca. Hydroksyzyna wiąże się z wydłużeniem odstępu QT, a po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano zaburzenia rytmu typu torsade de pointes. Przeciwwskazaniem jest zarówno samo wydłużenie QT, jak i sama obecność czynników ryzyka takiego wydłużenia.
- Znane nabyte lub wrodzone wydłużenie odstępu QT.
- Znane czynniki ryzyka wydłużenia QT: stwierdzona choroba układu krążenia, znaczące zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia), nagła śmierć sercowa w rodzinie, znacząca bradykardia, jednoczesne stosowanie leków wydłużających QT.
- Ciąża i karmienie piersią; kobiety w wieku rozrodczym muszą w trakcie leczenia stosować skuteczną antykoncepcję.
- Porfiria.
- Nadwrażliwość na hydroksyzynę, cetyryzynę, inne pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę.
Leki, których z hydroksyzyną łączyć nie wolno, i grupy wymagające ostrożności
ChPL wymienia połączenia przeciwwskazane: z lekami wydłużającymi odstęp QT lub wywołującymi torsade de pointes. Należą do nich między innymi niektóre leki przeciwdepresyjne, w tym cytalopram i escytalopram, haloperydol, amiodaron, sotalol, erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna, hydroksychlorochina i metadon. Charakterystyka nie wskazuje antydepresantów, które można bezpiecznie połączyć, tylko przeciwwskazuje hydroksyzynę u każdego, kto przyjmuje lek wydłużający QT. To reguła, a nie ranking preparatów.
Hydroksyzyny nie zaleca się osobom w podeszłym wieku, bo wolniej ją wydalają i są bardziej narażone na działania niepożądane, na przykład przeciwcholinergiczne. Ostrożności wymagają też osoby ze skłonnością do drgawek, jaskrą, utrudnionym odpływem moczu, osłabioną perystaltyką jelit, nużliwością mięśni i otępieniem, a przy niewydolności wątroby i nerek dawki się zmniejsza.
Małe dzieci są według ChPL bardziej narażone na działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, a drgawki zgłaszano u nich częściej niż u dorosłych. Nie podawaj dziecku hydroksyzyny na sen bez wyraźnego zalecenia lekarza.
Należy unikać picia alkoholu podczas leczenia, bo alkohol nasila działanie hydroksyzyny. Podobnie działają inne leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy, w tym leki nasenne i uspokajające. ChPL zaleca też unikać łączenia z inhibitorami MAO. Jeśli masz zaplanowane testy alergiczne, lek trzeba odstawić co najmniej 5 dni wcześniej, bo zafałszowuje wynik.
Objawy, przy których trzeba przerwać lek i szukać pomocy
ChPL nakazuje przerwać leczenie, jeśli pojawią się objawy mogące świadczyć o zaburzeniach rytmu serca, i natychmiast zgłosić się do lekarza. W praktyce chodzi o kołatanie serca, nierówne bicie, zasłabnięcie albo utratę przytomności.
Pomocy trzeba szukać także po przyjęciu zbyt dużej ilości leku. Po znacznym przedawkowaniu ChPL opisuje nudności, wymioty, przyspieszone bicie serca, gorączkę, senność, drżenie, splątanie lub omamy, a potem zaburzenia świadomości, drgawki, spadek ciśnienia i zaburzenia rytmu. W takiej sytuacji dzwoń pod 112, nie czekaj, aż objawy miną.
Hydroksyzyna na sen a leczenie bezsenności
ChPL zaleca stosowanie hydroksyzyny w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas. Nie jest więc rozwiązaniem na miesiące nieprzespanych nocy. Jeśli problem trwa, potrzebna jest ocena przyczyny: lęku, depresji, bólu, zaburzeń oddychania w czasie snu czy nawyków. Więcej o tym przeczytasz w poradniku o bezsenności, a przegląd preparatów znajdziesz na stronie o lekach nasennych na receptę.
Zanim pomyślisz o tabletce, przyjrzyj się temu, co dzieje się wieczorem. Stałe pory kładzenia się i wstawania, ograniczenie kawy i mocnej herbaty po południu, rezygnacja z alkoholu jako sposobu na zaśnięcie i odłożenie telefonu przed snem to proste kroki, od których przy części problemów ze snem warto zacząć. Jeśli mimo to budzisz się zmęczony przez kolejne tygodnie, powiedz o tym lekarzowi. Długotrwała bezsenność bywa pierwszym objawem depresji albo zaburzeń lękowych i warto ją potraktować jak sygnał, a nie tylko kłopot z zasypianiem.
Hydroksyzyny legalnie nie kupisz bez recepty. Tabletki oferowane z nielegalnych źródeł mogą być podrobione, zawierać inną dawkę albo inną substancję, a przy leku wpływającym na rytm serca to realne zagrożenie.
Kontynuacja leczenia przez recepte24
Formularz recepte24 przyjmuje wnioski o każdej porze, a lekarz ocenia je w godzinach pracy. Wniosek ma sens, gdy hydroksyzynę przepisał ci już lekarz prowadzący, a w dokumentacji widać, z jakiego powodu ją stosujesz.
Wniosek ocenia lekarz. Sprawdza przeciwwskazania, zwłaszcza kardiologiczne, i leki, które przyjmujesz, a jeśli czegoś brakuje, dopyta na czacie. Może też odmówić, na przykład gdy w wywiadzie pojawia się lek wydłużający QT albo gdy potrzebna jest ponowna diagnostyka zaburzeń snu. Nie dobieramy leków na sen od zera.
Źródła
Najczęstsze pytania
Czy można się uzależnić od hydroksyzyny?
Charakterystyka hydroksyzyny nie opisuje uzależnienia, a po 4 tygodniach leczenia pacjentów z zaburzeniami lękowymi nie wystąpiły objawy odstawienne. Lek nie jest benzodiazepiną i nie znajduje się na wykazie substancji psychotropowych. Charakterystyka zaleca jednak możliwie najkrótsze stosowanie w najmniejszej skutecznej dawce. Jeśli bez leku nie potrafisz zasnąć, to sygnał, że bezsenność wymaga leczenia jej przyczyny.
Ile czasu mija od tabletki hydroksyzyny do senności?
Według ChPL działanie uspokajające tabletki zaczyna się po 30-45 minutach, a syropu po 5-10 minutach. Działanie przeciwhistaminowe pojawia się mniej więcej po godzinie, a najwyższe stężenie we krwi lek osiąga po około dwóch godzinach. Pora przyjęcia zależy od zaleceń lekarza i celu leczenia.
Na ile godzin wystarcza działanie hydroksyzyny?
Działanie może utrzymywać się do następnego dnia, bo okres półtrwania u dorosłych wynosi około 14 godzin, w zakresie 7-20 godzin, a u osób starszych i z chorą wątrobą jest dłuższy. Dlatego senność, zmęczenie i spowolnienie reakcji mogą utrzymywać się rano. ChPL zaleca przestrzec pacjentów przed prowadzeniem pojazdów i obsługiwaniem maszyn.
Czy mogę brać hydroksyzynę na sen, jeśli przyjmuję escytalopram?
Nie. ChPL hydroksyzyny wymienia escytalopram i cytalopram wśród leków, z którymi połączenie jest przeciwwskazane, bo razem zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Przeciwwskazanie obejmuje każdy lek wydłużający odstęp QT. Nie zmieniaj sam leku przeciwdepresyjnego; o tym, co zrobić z zaburzeniami snu, zdecyduje lekarz, który zna wszystkie twoje leki.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie Twojej sytuacji.