Zoloft (sertralina) od środka: wskazania, pierwsze dni, skutki uboczne i dalsza recepta

Co to za lek: Zoloft w kilku zdaniach

Zoloft to marka sertraliny, której podmiotem odpowiedzialnym jest dziś firma Viatris. Sertralina należy do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (kod ATC N06AB06), czyli leków, które sprawiają, że serotonina dłużej pozostaje dostępna w przestrzeni między neuronami. Opis substancji niezależnie od marki znajdziesz na stronie o sertralinie.

To lek na długie miesiące, a nie tabletka „na gorszy wieczór". Działa wtedy, gdy przyjmujesz go regularnie, a jego efekt rośnie z tygodnia na tydzień. Właśnie dlatego dobór preparatu, start leczenia i każda zmiana należą do psychiatry.

W jakich zaburzeniach stosuje się sertralinę z Zoloftu

ChPL produktu Zoloft obejmuje pięć obszarów. Każdy z nich ma własną specyfikę, a pytanie „Zoloft na co?" ma dzięki temu kilka odpowiedzi:

• Epizody dużej depresji - zarówno leczenie bieżącego epizodu, jak i zapobieganie kolejnym. ChPL zaznacza, że osoby z depresją leczy się co najmniej pół roku, aby upewnić się, że objawy rzeczywiście minęły.
• Lęk napadowy, z agorafobią albo bez niej; tu oraz w zaburzeniach obsesyjno-kompulsyjnych lekarz co jakiś czas ocenia, czy dalsze leczenie jest potrzebne.
• Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne u dorosłych, a także u dzieci i nastolatków od 6. do 17. roku życia. To jedyne wskazanie, w którym sertralinę stosuje się poniżej 18 lat; więcej o samym zaburzeniu w poradniku o nerwicy natręctw.
• Zespół lęku społecznego, czyli fobia społeczna.
• Zespół stresu pourazowego (PTSD) - o objawach i leczeniu tego zaburzenia piszemy w poradniku o PTSD.

Tabletki 50 mg i 100 mg: co znajdziesz w aptece

Zoloft dostępny jest w dwóch mocach: tabletki powlekane 50 mg i tabletki powlekane 100 mg. Inne produkty z sertraliną mają w ofercie także 25 mg i 150 mg, więc przy zmianie preparatu warto sprawdzić, czy moc na nowym opakowaniu jest ta sama co dotychczas.

Dawkę dobiera lekarz. ChPL podaje tylko ogólne zasady: tabletkę przyjmuje się raz na dobę, rano albo wieczorem, z posiłkiem lub niezależnie od niego, a dawki nie zmienia się częściej niż raz w tygodniu. Przy chorobach wątroby lekarz zwykle sięga po mniejsze dawki, a przy ciężkiej niewydolności wątroby sertraliny się nie stosuje. U seniorów potrzebna jest ostrożność ze względu na większe ryzyko niskiego poziomu sodu we krwi.

Zakończenie terapii też wymaga planu. Nagłe odstawienie zwiększa ryzyko objawów odstawienia, dlatego schodzenie z dawki rozpisuje lekarz.

Pierwsze dni na Zolofcie i działania niepożądane

Najczęściej zgłaszaną dolegliwością są według ChPL nudności. W kategorii „bardzo często", czyli u co najmniej jednej osoby na dziesięć, znalazły się też biegunka, suchość w jamie ustnej, bezsenność, senność, zawroty i bóle głowy, zmęczenie oraz u mężczyzn niemożność osiągnięcia wytrysku. W badaniach nad zespołem lęku społecznego problem z ejakulacją dotyczył 14% mężczyzn na sertralinie i żadnego z grupy placebo. Wiele z tych objawów słabnie w miarę dalszego przyjmowania i zwykle nie wymaga odstawienia leku.

Rzadziej, choć wciąż w kategorii „często", ChPL wymienia m.in. niestrawność, zaparcia, ból brzucha, wymioty, wzdęcia, zmniejszenie lub wzrost apetytu, lęk, pobudzenie, nerwowość, koszmary senne, słabsze libido, drżenie, mrowienie, zaburzenia uwagi i smaku, kołatanie serca, uderzenia gorąca, ziewanie, szumy uszne, nadmierne pocenie, wysypkę, bóle mięśni i stawów, zaburzenia erekcji i nieregularne miesiączki. Część osób zauważa też infekcje górnych dróg oddechowych.

W pierwszych kilku tygodniach może pojawić się akatyzja, czyli dokuczliwy niepokój ruchowy z potrzebą chodzenia. W takiej sytuacji podnoszenie dawki może zaszkodzić, więc informujesz o tym lekarza, a nie zwiększasz jej sam.

Leków przeciwdepresyjnych dotyczy też ostrzeżenie, którego nie wolno przeoczyć. Kiedy terapia rusza i kiedy lekarz zmienia dawkę, lęk oraz myśli samobójcze mogą chwilowo narosnąć, a metaanaliza badań pokazała wyższe ryzyko zachowań samobójczych u dorosłych przed 25. rokiem życia. Jeśli coś takiego dzieje się z tobą albo zauważają to bliscy, kontaktujesz się z lekarzem bez odkładania, a gdy życie jest zagrożone, dzwonisz pod 112.

Sertralina może wpływać na odstęp QT w EKG. Ostrożności wymagają osoby z chorobą serca, niskim potasem lub magnezem, wolnym rytmem albo przyjmujące inne leki wydłużające QT.

Przeciwwskazania i ryzykowne połączenia leków

ChPL wymienia trzy sytuacje, w których Zoloftu przyjmować nie wolno:

• nadwrażliwość na sertralinę albo którąkolwiek substancję pomocniczą;
• jednoczesne stosowanie nieodwracalnych inhibitorów MAO, z zachowaniem przerwy między tymi lekami, o której decyduje lekarz;
• jednoczesne przyjmowanie pimozydu.

Zoloft a alkohol, kierownica i inne substancje

W badaniach na zdrowych ochotnikach sertralina nie wzmacniała wpływu alkoholu na myślenie i sprawność ruchową. ChPL i tak odradza picie w czasie leczenia, a alkohol znalazł się w punkcie o połączeniach niezalecanych. Regularne picie pogarsza sen i nastrój, czyli dokładnie to, co lek ma poprawiać, a do tego zaciera obraz tego, czy terapia działa.

Sama sertralina nie upośledzała sprawności psychomotorycznej w badaniach, jednak ChPL przypomina, że leki przeciwdepresyjne mogą osłabiać funkcje potrzebne do prowadzenia auta i obsługi maszyn. W pierwszych dniach, kiedy może pojawić się senność albo zawroty głowy, bezpieczniej odpuścić jazdę, dopóki nie wiesz, jak reagujesz.

Nie łączy się sertraliny z moklobemidem ani z linezolidem. Ostrożności wymaga łączenie z lekami podnoszącymi poziom serotoniny, takimi jak tryptany i opioidy, bo grozi to zespołem serotoninowym, a połączeń z tryptofanem, pochodnymi amfetaminy i preparatami z dziurawcem ChPL każe w miarę możliwości unikać. Ryzyko krwawień rośnie przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych, kwasu acetylosalicylowego i NLPZ.

W ciąży ChPL nie zaleca sertraliny, chyba że stan kobiety tego wymaga, a korzyść przeważa nad ryzykiem. Matkom karmiącym piersią również się jej nie zaleca, chyba że w ocenie lekarza korzyści przewyższają ryzyko dla dziecka.

Psychotrop czy nie i czy sertralina uzależnia

Formalnie sertralina nie jest psychotropem: nie wymienia jej rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych. Zoloft ma kategorię Rp, a szczególne zasady przewidziane dla recept na substancje psychotropowe go nie dotyczą. Słowo „psychotrop" funkcjonuje w potocznej mowie jako określenie każdego leku działającego na psychikę, stąd biorą się pytania.

W części ChPL o właściwościach farmakologicznych czytamy, że nie wykazano skłonności do nadużywania sertraliny. W porównawczym badaniu sertralina nie dawała subiektywnych efektów wskazujących na możliwość nadużywania, a alprazolam i d-amfetaminę uczestnicy oceniali pod względem euforii znacznie wyżej niż placebo. W tabeli działań niepożądanych ChPL wymienia jednak uzależnienie od leków jako zdarzenie rzadkie, czyli dotyczące od 1 na 10 000 do 1 na 1000 osób. Osobną sprawą jest zespół odstawienny: zgłosiło go 23% osób odstawiających sertralinę wobec 12% tych, które kontynuowały leczenie. Najczęściej to zawroty głowy, mrowienie, kłopoty ze snem i żywe sny, niepokój, nudności, drżenie i bóle głowy. Zazwyczaj mijają w ciągu dwóch tygodni, ale zdarza się, że utrzymują się 2-3 miesiące lub dłużej.

Zamienniki Zoloftu i cena opakowania

Sertralinę produkuje w Polsce wiele firm. Poza Zoloftem w aptekach są m.in. Asertin, Setaloft, Stimuloton, Asentra, Zotral, Sertagen i ApoSerta. Substancja jest ta sama, ale producenci różnią się mocami, wielkościami opakowań i substancjami pomocniczymi. Jeśli farmaceuta proponuje inny produkt, upewnij się, że moc i liczba tabletek odpowiadają zaleceniu, a w razie wątpliwości zapytaj lekarza.

Koszt opakowania zależy od mocy, liczby tabletek i refundacji. Aktualne odpłatności publikuje Minister Zdrowia w obwieszczeniu z wykazem leków refundowanych, a farmaceuta sprawdzi je przy realizacji recepty. W tekście nie podajemy kwot, bo zmieniają się co kilka miesięcy.

Recepta na Zoloft i wniosek o kontynuację

Zoloftu nie kupisz bez recepty. Oferty sprzedaży sertraliny bez recepty pochodzą z nielegalnych źródeł, a tabletki z takich miejsc mogą być podróbkami. Legalnie lek wydaje apteka na podstawie recepty, zwykle elektronicznej.

Jeśli sertralinę zalecił ci psychiatra, przyjmujesz ją i masz dokumentację leczenia, wniosek o kolejną receptę złożysz przez e-receptę psychiatryczną online. Formularz z wywiadem możesz wypełnić o każdej porze dnia i nocy, a lekarz przegląda wnioski w godzinach pracy. Nadzór medyczny sprawuje lek. Damian Wojno (PWZ 3211301); jeśli lekarz potrzebuje doprecyzowania, pyta na czacie. Pozwala na to art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, zgodnie z którym receptę niezbędną do kontynuacji leczenia można wystawić bez badania, jeśli stan zdrowia pacjenta widać w dokumentacji medycznej.

Ta droga nie służy do zaczynania leczenia ani do zmiany leku. Gdy objawy się nasilają, pojawiają się nowe albo po kilku tygodniach nie ma poprawy, potrzebna jest wizyta u psychiatry. Lekarz rozpatrujący wniosek może odmówić, a przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku.