Efectin ER z wenlafaksyną: na co działa, skutki uboczne, alkohol i recepta

Co to za lek i jak działa wenlafaksyna

Efectin ER wprowadza do obrotu Viatris Healthcare Limited. Substancją czynną jest wenlafaksyna (kod ATC N06AX16). Według Charakterystyki Produktu Leczniczego (ChPL) ona i jej aktywny metabolit, O-demetylowenlafaksyna, hamują zwrotny wychwyt serotoniny i noradrenaliny, stąd skrót SNRI; sama wenlafaksyna słabo hamuje też wychwyt dopaminy. Wenlafaksyna praktycznie nie wiąże się z receptorami muskarynowymi, histaminowymi H1 ani alfa-1-adrenergicznymi, z którymi ChPL wiąże działanie antycholinergiczne i uspokajające innych leków przeciwdepresyjnych.

Dopisek ER oznacza przedłużone uwalnianie. Z kapsułek substancja wchłania się wolniej niż z tabletek o natychmiastowym uwalnianiu, choć w tym samym stopniu. Najwyższe stężenie wenlafaksyny we krwi pojawia się po około 5,5 godziny, a metabolitu po około 9 godzinach.

Na co jest Efectin: wskazania z charakterystyki

ChPL wymienia pięć wskazań:

• leczenie epizodów dużej depresji;
• zapobieganie nawrotom epizodów dużej depresji;
• leczenie uogólnionych zaburzeń lękowych;
• leczenie fobii społecznej;
• leczenie lęku napadowego z agorafobią lub bez niej.

Kto nie powinien go przyjmować

Efectin ER nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat: w badaniach w tej grupie zachowania samobójcze i wrogość obserwowano częściej niż po placebo. Ostrożności wymagają m.in. osoby z nadciśnieniem (ChPL zaleca opanowanie go przed rozpoczęciem leczenia), chorobami serca i ryzykiem zaburzeń rytmu, drgawkami w wywiadzie, jaskrą z wąskim kątem przesączania, skłonnością do krwawień oraz chorobą dwubiegunową w wywiadzie własnym lub rodzinnym.

W ciąży wenlafaksynę stosuje się tylko wtedy, gdy spodziewane korzyści przeważają nad ryzykiem. Przyjmowana pod koniec ciąży może wywołać objawy odstawienia u noworodka, a leki SSRI i SNRI przyjmowane w miesiącu przed porodem zwiększają ryzyko krwotoku poporodowego. Wenlafaksyna przenika do mleka, więc o karmieniu piersią decydujesz razem z lekarzem. Jedno ze wskazań omawiamy szerzej w poradniku o fobii społecznej.

Efectin ER 37,5, 75 i 150: moce kapsułek

Efectin ER występuje jako twarde kapsułki o przedłużonym uwalnianiu w trzech mocach: 37,5 mg, 75 mg i 150 mg. Hasła „Efectin ER 75” czy „Efectin ER 150” dotyczą więc tego samego leku w różnej mocy, a nie różnych preparatów.

Moc i czas leczenia ustala lekarz. ChPL zaleca stosowanie najmniejszej skutecznej dawki, a jej zwiększanie tylko po ocenie klinicznej, bo część działań niepożądanych zależy od wielkości dawki. Nie zmieniaj mocy ani liczby kapsułek na własną rękę.

Po jakim czasie Efectin zaczyna działać

Poprawa nie przychodzi od razu. ChPL zaznacza, że może nie nastąpić w ciągu kilku pierwszych tygodni leczenia lub dłużej, dlatego ten okres wymaga ścisłej obserwacji. Leczenie depresji trwa zazwyczaj kilka miesięcy lub dłużej, a po osiągnięciu remisji leki przeciwdepresyjne kontynuuje się co najmniej 6 miesięcy.

Na początku leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić; w metaanalizie badań ryzyko zachowań samobójczych było wyższe u osób poniżej 25 lat. ChPL opisuje też akatyzję, czyli męczący niepokój ruchowy z trudnością usiedzenia w miejscu, najczęściej w pierwszych tygodniach. W takiej sytuacji skontaktuj się z lekarzem od razu, a w bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112.

Skutki uboczne Efectinu i co kontrolować

W badaniach klinicznych bardzo często, czyli u więcej niż 1 na 10 osób, zgłaszano nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy i pocenie się, w tym poty nocne. Suchość w ustach dotyczy około 10% pacjentów i zwiększa ryzyko próchnicy, więc warto dbać o higienę jamy ustnej. W tabeli ChPL wymieniono ponadto m.in. bezsenność, zawroty głowy, senność, zaparcia, zmniejszenie apetytu, nietypowe sny, obniżone libido oraz zaburzenia erekcji i ejakulacji.

Podczas leczenia warto pamiętać o kilku sprawach:

• ciśnienie tętnicze: u leczonych wenlafaksyną często obserwowano jego wzrost zależny od dawki, dlatego ChPL zaleca regularne pomiary;
• cholesterol: przy dłuższym leczeniu jego stężenie należy okresowo oznaczać;
• krwawienia: rośnie ryzyko siniaków i krwawień, zwłaszcza przy lekach przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych;
• sód we krwi: hiponatremia częściej dotyczy osób starszych, odwodnionych i przyjmujących leki moczopędne;
• testy moczu: wenlafaksyna może dawać fałszywie dodatnie wyniki testów przesiewowych na amfetaminę i fencyklidynę, także kilka dni po zakończeniu leczenia;
• życie seksualne: zgłaszano zaburzenia czynności seksualnych, które u części osób utrzymywały się mimo przerwania leku.

Z jakimi lekami nie łączyć wenlafaksyny

Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami MAO: wenlafaksynę można zacząć najwcześniej 14 dni po ich odstawieniu, a IMAO najwcześniej 7 dni po zakończeniu wenlafaksyny. Przeciwwskazany jest również moklobemid, a linezolidu nie należy podawać osobom leczonym wenlafaksyną.

Ryzyko zespołu serotoninowego rośnie przy innych lekach działających na serotoninę, m.in. tryptanach na migrenę, innych SSRI i SNRI, trójpierścieniowych lekach przeciwdepresyjnych, licie, tramadolu i innych opioidach, zielu dziurawca oraz suplementach tryptofanu. Należy też unikać leków wydłużających odstęp QT, np. niektórych antybiotyków makrolidowych i chinolonowych, części leków przeciwhistaminowych i przeciwarytmicznych. Pobudzenie, wysoka temperatura, drżenie i przyspieszone tętno po dołączeniu nowego leku to sygnał do pilnego kontaktu z lekarzem.

Efectin a alkohol i jazda samochodem

Przy alkoholu charakterystyka nie zostawia miejsca na interpretację: pacjenta należy poinformować, aby nie spożywał alkoholu. Powodem jest wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, ryzyko nasilenia zaburzeń psychicznych i niepożądanych interakcji. Przypadki przedawkowania wenlafaksyny, także śmiertelne, dotyczyły głównie połączeń z alkoholem lub innymi lekami.

Wenlafaksyna, jak każdy lek działający na procesy psychiczne, może zaburzać ocenę sytuacji, myślenie i sprawność ruchową, a ChPL zaleca ostrzec pacjenta o możliwym wpływie na prowadzenie pojazdów. Za kierownicę siadaj dopiero wtedy, gdy wiesz, jak lek na ciebie działa, a przy senności lub zawrotach głowy zrezygnuj z jazdy.

Czy Efectin to psychotrop i czy uzależnia

Wenlafaksyny nie ma na wykazie substancji psychotropowych, a Efectin ER ma kategorię Rp. Potoczne słowo „psychotrop” oznacza zwykle po prostu lek działający na psychikę. W badaniach in vitro wenlafaksyna praktycznie nie wiązała się z receptorami opioidowymi ani benzodiazepinowymi.

Odstawienie ma jednak swoje konsekwencje. Po przerwaniu leczenia, zwłaszcza nagłym, często pojawiają się objawy odstawienia: zawroty głowy, zaburzenia czucia i mrowienie, bezsenność lub intensywne sny, pobudzenie lub lęk, nudności, drżenie i ból głowy. W badaniach klinicznych zdarzenia związane z przerwaniem leczenia dotyczyły około 31% osób przyjmujących wenlafaksynę wobec 17% przy placebo. Zwykle mijają w ciągu 2 tygodni, ale u części osób trwają 2-3 miesiące lub dłużej, a bardzo rzadko pojawiały się nawet po przypadkowym pominięciu dawki. ChPL zaleca stopniowe kończenie leczenia przez kilka tygodni lub miesięcy, więc plan odstawiania zawsze ustala lekarz.

Zamienniki Efectinu i refundacja

Wenlafaksyna o przedłużonym uwalnianiu jest w Polsce dostępna pod wieloma nazwami, m.in. Alventa, Axyven, Faxigen XL, Faxolet ER, Lafactin, Oriven, Prefaxine, Symfaxin ER, Velaxin ER i Venlectine, a także jako preparaty z nazwą substancji i wytwórcy. Część z nich to kapsułki, część tabletki o przedłużonym uwalnianiu, a moce w obrocie obejmują 37,5, 75, 150 i 225 mg. Zamiennik powinien mieć tę samą moc i postać; zmianę na inną substancję może zaproponować tylko lekarz.

Wysokość dopłaty zależy od statusu refundacyjnego konkretnego produktu i wskazania. Sprawdzisz ją w aktualnym obwieszczeniu Ministra Zdrowia z wykazem leków refundowanych albo w aptece; cen tu nie podajemy, bo zmieniają się z kolejnymi wykazami. Opis samej substancji, wspólny dla wszystkich odpowiedników, znajdziesz na stronie o wenlafaksynie.

Recepta na Efectin ER w recepte24

Efectin ER apteka wydaje tylko na receptę. Termin realizacji e-recepty nie może przekroczyć 365 dni; odrębne terminy mają antybiotyki (7 dni) oraz środki odurzające i substancje psychotropowe (30 dni), do których wenlafaksyna nie należy.

Rozpoznanie i pierwszy dobór leku to zadanie psychiatry na wizycie. U nas możesz złożyć wniosek o kontynuację leczenia psychiatrycznego, jeśli już przyjmujesz wenlafaksynę i masz dokumentację. Formularz z wywiadem jest dostępny o każdej porze, także w nocy, a wnioski ocenia lekarz (nadzór medyczny: lek. Damian Wojno) w godzinach pracy. Gdy czegoś brakuje, dopyta na czacie. Lekarz może odmówić, a opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi.