Trittico na sen: co o trazodonie mówi ChPL i kiedy lekarz po niego sięga
Trittico na sen to w praktyce trazodon, lek przeciwdepresyjny, który działa też uspokajająco, dlatego lekarze stosują go m.in. przy bezsenności towarzyszącej depresji. Charakterystyka produktu leczniczego (ChPL) wymienia jako wskazanie wyłącznie zaburzenia depresyjne, a nie samą bezsenność. Trazodon nie jest substancją psychotropową z urzędowego wykazu i według ChPL brak dowodów na jego uzależniające działanie, ale o dawce i ewentualnym dzieleniu tabletki decyduje lekarz.
Spis treści
- Czy Trittico to lek nasenny? Rejestracja a praktyka lekarzy
- Mechanizm: dlaczego trazodon ułatwia zasypianie
- Trittico 1/3 tabletki: skąd się wzięło dzielenie na trzy
- Jak szybko Trittico zaczyna działać na sen
- Skutki uboczne Trittico, na które warto uważać
- Fałszywy wynik testu na narkotyki i myśli samobójcze
- Kiedy nie: przeciwwskazania i sytuacje wymagające ostrożności
- Interakcje, ciąża i starszy wiek
- Uzależnienie i odstawianie trazodonu
- Gdy kończy się Trittico, które już przyjmujesz
- Źródła
Czy Trittico to lek nasenny? Rejestracja a praktyka lekarzy
Trittico CR i Trittico XR to nazwy handlowe trazodonu, pochodnej triazolopirydyny. W polskim rejestrze to lek na receptę (Rp) z grupy leków przeciwdepresyjnych. ChPL Trittico CR jako wskazanie podaje zaburzenia depresyjne o różnej etiologii, w tym depresję przebiegającą z lękiem. Bezsenności jako osobnego wskazania tam nie ma.
Skąd więc opinia, że to lek na sen? Według ChPL trazodon jest skuteczny w leczeniu depresji przebiegającej z lękiem i zaburzeniami snu, a sam należy do leków przeciwdepresyjnych o działaniu uspokajającym. Gdy depresji towarzyszy bezsenność, lekarz może wybrać lek, który odpowiada na oba problemy jednocześnie. Zastosowanie przy bezsenności bez depresji wykracza poza wskazania z ChPL i jest wyłącznie decyzją lekarza, który zna twoją historię leczenia.
Trazodon nie należy do klasycznych leków nasennych, takich jak zolpidem czy zopiklon, ani do benzodiazepin. Jeśli chcesz porównać te grupy, zajrzyj do przeglądu leków nasennych na receptę.
Mechanizm: dlaczego trazodon ułatwia zasypianie
ChPL opisuje trazodon jako inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i jednocześnie antagonistę receptorów 5-HT2. Według ChPL pobudzenie tych receptorów prowadzi zwykle do bezsenności, lęku i pobudzenia psychoruchowego, co pomaga zrozumieć uspokajające działanie leku. Przypis do tabeli działań niepożądanych mówi wprost, że trazodon jest lekiem przeciwdepresyjnym o działaniu uspokajającym.
Według ChPL trazodon nie wywiera działania pozapiramidowego i nie działa na mięsień sercowy w sposób typowy dla trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. Nie znaczy to, że jest obojętny dla serca: charakterystyka odnotowuje bardzo rzadkie przypadki wydłużenia odstępu QT i zaleca ostrożność u osób z chorobami układu krążenia.
Trittico CR to tabletki o przedłużonym uwalnianiu. Według ChPL leczenie zaczyna się od dawki wieczornej, a tabletki można przyjmować z posiłkiem lub bez. Porę przyjmowania i liczbę dawek ustala lekarz. Inne produkty z trazodonem mogą mieć inną postać i inne zasady przyjmowania, dlatego zawsze sprawdzaj ulotkę preparatu, który masz w domu.
Trittico 1/3 tabletki: skąd się wzięło dzielenie na trzy
Pytania o jedną trzecią tabletki biorą się z budowy Trittico CR. Według ChPL tabletki z zaznaczonymi liniami podziału można podzielić na trzy równe części. Ma to umożliwić stopniowe zwiększanie dawki w zależności od nasilenia choroby, masy ciała, wieku i ogólnego stanu zdrowia pacjenta. To narzędzie do precyzyjnego ustalania dawki, a nie informacja, że jedna trzecia tabletki to uniwersalna porcja na sen.
Opinie w internecie, w których ktoś opisuje, ile tabletki bierze i jak po niej śpi, dotyczą jednej osoby, jej chorób, wieku i pozostałych leków. Nie przenoś ich na siebie. Czy dzielić tabletkę, na ile części i jak długo, ustala lekarz. Jeśli obecna dawka nie pomaga albo rano czujesz się otępiały, zgłoś to lekarzowi, zamiast samodzielnie zmieniać ilość leku.
Jak szybko Trittico zaczyna działać na sen
ChPL nie podaje, po ilu minutach od tabletki przychodzi senność. Zawiera natomiast dane farmakokinetyczne dla postaci o przedłużonym uwalnianiu: po jednorazowym przyjęciu największe stężenie leku we krwi pojawia się po około 4 godzinach, a okres półtrwania wynosi około 12 godzin. Te liczby opisują stężenie leku we krwi, a nie moment zaśnięcia, ale pokazują, że lek długo utrzymuje się w organizmie. Jeśli rano czujesz senność lub otępienie, powiedz o tym lekarzowi.
Działanie przeciwdepresyjne to inna skala czasu. Według ChPL ujawnia się ono po około tygodniu leczenia, a samo leczenie powinno trwać co najmniej miesiąc. Senność pojawiająca się w pierwszych dniach zwykle słabnie przy dalszym stosowaniu, więc pierwsze noce nie zawsze zapowiadają, jak będzie po kilku tygodniach.
Dopóki nie wiesz, jak lek na ciebie działa, nie prowadź samochodu i nie obsługuj maszyn. ChPL ocenia wpływ trazodonu na prowadzenie pojazdów jako niewielki lub umiarkowany i wymienia senność, uspokojenie, zawroty głowy, stany splątania i nieostre widzenie jako objawy, których brak trzeba najpierw u siebie potwierdzić.
Skutki uboczne Trittico, na które warto uważać
W ChPL Trittico CR przy wszystkich działaniach niepożądanych podano częstość nieznaną, czyli taką, której nie da się określić na podstawie dostępnych danych. Nie oznacza to ani rzadkości, ani dużej częstości, tylko brak liczby w dokumencie. Część objawów, jak zaznacza charakterystyka, występuje też u osób z nieleczoną depresją. Warto znać zwłaszcza te:
- senność, zawroty głowy, ból głowy i osłabienie czujności;
- spadek ciśnienia przy wstawaniu (hipotonia ortostatyczna) i omdlenia; u osób starszych hipotonia ortostatyczna może występować częściej, co ma znaczenie przy nocnym wstawaniu;
- nudności, suchość w ustach, zaparcie lub biegunka;
- zaburzenia rytmu serca, w tym wydłużenie odstępu QT;
- priapizm, czyli przedłużony, bolesny wzwód: według ChPL przy podejrzeniu lek trzeba niezwłocznie odstawić i szukać pomocy;
- żółtaczka lub inne objawy uszkodzenia wątroby: ChPL nakazuje wtedy przerwać leczenie;
- objawy grypopodobne, ból gardła i gorączka: ChPL zaleca wtedy wykonanie morfologii krwi.
Fałszywy wynik testu na narkotyki i myśli samobójcze
Metabolit trazodonu może dać fałszywie dodatni wynik przesiewowego testu moczu na amfetaminę. ChPL zaznacza, że taki wynik nie jest rozstrzygający i trzeba go potwierdzić metodą spektrometrii mas lub chromatografii cieczowej z tandemową spektrometrią mas. Warto o tym pamiętać przed badaniem w pracy albo kontrolą drogową.
Jak każdy lek przeciwdepresyjny, trazodon wymaga uwagi na początku leczenia i po każdej zmianie dawki. Lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą wtedy przejściowo się nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Jeśli zauważysz to u siebie albo u bliskiej osoby, skontaktuj się z lekarzem od razu, a w zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Całodobowo i bezpłatnie działają też numery 116 123 dla dorosłych w kryzysie oraz 800 70 2222 (Centrum Wsparcia).
Kiedy nie: przeciwwskazania i sytuacje wymagające ostrożności
ChPL wymienia trzy przeciwwskazania: nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki tabletki, stosowanie u osób będących pod wpływem alkoholu lub leków nasennych oraz ostry zawał mięśnia sercowego. Drugi punkt ma znaczenie praktyczne: Trittico nie jest dodatkiem do tabletki nasennej ani do wieczornego drinka. Charakterystyka mówi też jasno, że podczas leczenia nie należy spożywać alkoholu, bo trazodon nasila jego działanie uspokajające.
Trazodonu nie należy stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Ostrożności i regularnej kontroli wymagają osoby, które mają:
- padaczkę;
- niewydolność wątroby lub nerek, zwłaszcza ciężką;
- choroby serca, np. dusznicę bolesną, zaburzenia przewodzenia, blok przedsionkowo-komorowy lub niedawno przebyty zawał;
- nadczynność tarczycy;
- zaburzenia oddawania moczu, np. przy rozroście prostaty;
- ostrą jaskrę z wąskim kątem lub podwyższone ciśnienie w oku;
- schizofrenię lub inną psychozę, bo objawy psychotyczne mogą się nasilić;
- chorobę afektywną dwubiegunową, bo epizod depresji może przejść w manię;
- skłonność do krwawień albo przyjmują leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe.
Interakcje, ciąża i starszy wiek
Lekarz musi znać wszystkie twoje leki. Inne leki o działaniu serotoninergicznym, w tym leki przeciwdepresyjne, mogą razem z trazodonem wywołać zespół serotoninowy. ChPL nie zaleca stosowania trazodonu podczas leczenia inhibitorami MAO ani w ciągu dwóch tygodni po jego zakończeniu. Inhibitory CYP3A4, np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir czy erytromycyna, mogą znacznie zwiększać stężenie trazodonu, a karbamazepina je obniża. Ostrożności wymagają leki wydłużające odstęp QT, leki obniżające ciśnienie i preparaty z dziurawcem.
Trazodon może też nasilać działanie uspokajające innych leków nasennych, uspokajających, przeciwlękowych, przeciwpsychotycznych i przeciwhistaminowych. W ciąży lekarz przepisuje go z ostrożnością, a przy karmieniu piersią waży korzyści dla dziecka i dla matki. U osób starszych częściej występują spadki ciśnienia i senność.
Uzależnienie i odstawianie trazodonu
ChPL stwierdza, że brak dowodów na uzależniające działanie chlorowodorku trazodonu, a w dwóch badaniach na szczurach wykluczono ryzyko uzależnienia. Trazodon nie figuruje w wykazie substancji psychotropowych, więc nie dotyczą go szczególne przepisy o receptach, które obejmują np. zolpidem. To ważna różnica wobec leków nasennych z grupy Z.
Brak uzależnienia nie oznacza jednak, że lek można przerwać z dnia na dzień. Po dłuższym stosowaniu ChPL zaleca stopniowe zmniejszanie dawki aż do odstawienia, żeby ograniczyć objawy odstawienia: nudności, ból głowy i złe samopoczucie. Plan odstawiania ustala lekarz prowadzący.
Gdy kończy się Trittico, które już przyjmujesz
Jeśli trazodon przepisał ci lekarz i leczenie trwa, przedłużenie recepty możesz zgłosić przez wniosek o e-receptę psychiatryczną. Formularz przyjmuje wnioski o każdej porze, także w nocy i w święta, a lekarz ocenia je w godzinach pracy. Opisujesz dotychczasowe leczenie i dołączasz dokumentację, a pytania dodatkowe lekarz zadaje na czacie.
To usługa kontynuacji, nie rozpoczęcia leczenia. Jeśli dopiero szukasz pomocy na problemy ze snem albo podejrzewasz depresję, zacznij od wizyty u psychiatry lub lekarza rodzinnego. Przyczyny i sposoby leczenia opisujemy w poradniku o bezsenności. Lekarz oceniający wniosek może odmówić wystawienia recepty albo wskazać wizytę u psychiatry, gdy uzna to za bezpieczniejsze.
Źródła
Najczęstsze pytania
Czy po Trittico można się uzależnić?
Nie: według ChPL nie ma dowodów na uzależniające działanie trazodonu, a w dwóch badaniach na szczurach wykluczono takie ryzyko. Trazodon nie jest też na wykazie substancji psychotropowych, w przeciwieństwie do zolpidemu czy zopiklonu. Po dłuższym leczeniu nie przerywaj go jednak nagle: ChPL zaleca stopniowe odstawianie, bo mogą pojawić się nudności, ból głowy i złe samopoczucie. Tempo odstawiania ustala lekarz.
Czy Trittico jest oficjalnie lekiem nasennym?
Nie. W ChPL Trittico CR wskazaniem są zaburzenia depresyjne, w tym depresja z lękiem. Lek działa jednak uspokajająco i według charakterystyki jest skuteczny w depresji z zaburzeniami snu, dlatego lekarze sięgają po niego, gdy bezsenność towarzyszy depresji. Użycie przy samej bezsenności to decyzja lekarza wykraczająca poza wskazania rejestracyjne, a nie zastosowanie opisane w ChPL.
Po jakim czasie od tabletki Trittico przychodzi senność?
ChPL nie podaje czasu zasypiania po tabletce. Dla postaci o przedłużonym uwalnianiu najwyższe stężenie leku we krwi pojawia się po około 4 godzinach, a okres półtrwania to około 12 godzin, więc lek długo utrzymuje się w organizmie. Senność w pierwszych dniach zwykle słabnie. Jeśli rano czujesz się otępiały, nie siadaj za kierownicą i powiedz o tym lekarzowi.
Czy mogę sam zacząć brać 1/3 tabletki Trittico?
Nie zmieniaj dawki na własną rękę. Linie podziału na tabletce Trittico CR pozwalają podzielić ją na trzy równe części, ale służą lekarzowi do dopasowania dawki, a nie są uniwersalnym przepisem na sen. To, czy i jak dzielić tabletkę, zależy od twojej choroby, wieku, innych leków i stanu wątroby czy serca. O każdej zmianie decyduje lekarz prowadzący leczenie.
Czy przy Trittico wolno wypić alkohol albo wziąć tabletkę nasenną?
Nie. ChPL wymienia stosowanie u osób będących pod wpływem alkoholu lub leków nasennych wśród przeciwwskazań, a w czasie leczenia nie należy spożywać alkoholu, bo trazodon nasila jego działanie uspokajające. Trazodon może też wzmacniać działanie leków uspokajających, przeciwlękowych i przeciwhistaminowych. Nie łącz ich samodzielnie i poinformuj lekarza o wszystkich lekach, które przyjmujesz.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie Twojej sytuacji.