Jakie leki na sen przepisuje lekarz i dlaczego tylko na krótko

Leki nasenne na receptę w jednym zestawieniu

Poniżej znajdziesz substancje, o które pacjenci pytają najczęściej, gdy szukają leków na bezsenność. Opis wskazań pochodzi z Charakterystyk Produktu Leczniczego (ChPL) produktów referencyjnych. Inne preparaty tej samej substancji mogą mieć nieco inne wskazania i moce.

• Zolpidem i zopiklon to tzw. leki Z. Działają na ten sam kompleks receptora GABA-A co benzodiazepiny, choć wiążą się z nim inaczej, i niosą podobne ryzyko uzależnienia.
• Trazodon i mirtazapina nie mają w ChPL wskazania „bezsenność”. Ich uspokajające działanie (u mirtazapiny wynika z blokowania receptora histaminowego H1) bywa przydatne, gdy zaburzenia snu towarzyszą depresji.
• Hydroksyzyna jest zarejestrowana do leczenia lęku, a nie bezsenności. W badaniu polisomnograficznym u osób z lękiem i bezsennością wydłużała całkowity czas snu, ale o jej użyciu decyduje lekarz po ocenie serca i przyjmowanych leków.
• Benzodiazepiny o działaniu nasennym opisujemy w przeglądzie benzodiazepin. Mają tę samą kategorię co leki Z: recepta Rp i grupa IV-P.

Dlaczego tabletki nasenne bierze się tylko przez kilka tygodni

ChPL zolpidemu i zopiklonu mówią to samo: leczenie powinno trwać możliwie jak najkrócej, a czas stosowania nie powinien przekraczać 4 tygodni, wliczając w to okres stopniowego zmniejszania dawki. Wydłużenie leczenia ponad ten czas jest możliwe tylko po ponownej ocenie stanu klinicznego pacjenta, bo ryzyko nadużywania i uzależnienia rośnie wraz z długością leczenia. Charakterystyka zopiklonu podaje też typowy czas: przy bezsenności przejściowej 2-5 dni, przy krótkotrwałej 2-3 tygodnie.

Pierwszym powodem jest tolerancja. Według ChPL zolpidemu przy stosowaniu leków nasennych dłużej niż kilka tygodni ich działanie może słabnąć. Drugim jest uzależnienie psychiczne lub fizyczne: jego ryzyko rośnie z dawką i z czasem leczenia, a przypadki uzależnienia zgłaszano częściej, gdy lek brano dłużej niż 4 tygodnie. Większe ryzyko mają osoby z zaburzeniami psychicznymi oraz osoby, które nadużywały alkoholu, leków lub innych substancji.

Trzecim powodem jest to, co dzieje się po odstawieniu. Gdy organizm przyzwyczai się do leku, nagłe przerwanie może wywołać objawy odstawienia: bóle głowy i mięśni, silny lęk i napięcie, niepokój, splątanie, drażliwość, a w ciężkich przypadkach derealizację, omamy lub drgawki. Może też pojawić się bezsenność z odbicia, czyli powrót objawów w silniejszej postaci. Dlatego lek nasenny odstawia się według planu ustalonego z lekarzem, a nie z dnia na dzień.

ChPL zolpidemu zwraca uwagę na jeszcze jedną rzecz: jeśli bezsenność utrzymuje się po 7-14 dniach leczenia, może to oznaczać inne zaburzenie psychiczne lub somatyczne, które wymaga rozpoznania. Bezsenność bywa objawem depresji, a lek nasenny może ujawnić depresję, która była wcześniej. Tabletka nie zastąpi wtedy diagnostyki.

Bezpieczeństwo: alkohol, inne leki, prowadzenie auta

Leki Z i benzodiazepiny hamują ośrodkowy układ nerwowy, więc ich działanie sumuje się z innymi substancjami o podobnym efekcie. Połączenie z opioidami może według ChPL wywołać uspokojenie, depresję oddechową, śpiączkę i śmierć. Nasilenie senności powodują też leki przeciwpsychotyczne, przeciwlękowe, przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe i przeciwhistaminowe o działaniu uspokajającym.

Charakterystyka zolpidemu każe ostrzec pacjentów, by w czasie leczenia nie pili alkoholu ani nie przyjmowali innych substancji psychoaktywnych. Alkohol zwiększa ryzyko złożonych zachowań w czasie snu: chodzenia, jedzenia, rozmów, a nawet prowadzenia samochodu bez pełnego wybudzenia i bez pamięci o tym, co się działo. Jeśli coś takiego Ci się zdarzy, leczenie trzeba przerwać, a kolejne stosowanie tego leku jest przeciwwskazane.

Zolpidem ma duży wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów. ChPL zaleca co najmniej 8 godzin odpoczynku między przyjęciem leku a jazdą, obsługą maszyn czy pracą na wysokości. Przy zopiklonie ryzyko zaburzeń sprawności jest większe, jeśli lek przyjęto w ciągu 12 godzin przed czynnością wymagającą koncentracji. Trazodon i mirtazapina mają według ChPL niewielki lub umiarkowany wpływ na prowadzenie pojazdów, a mirtazapina może osłabiać czujność zwłaszcza na początku leczenia. Hydroksyzyna może w umiarkowanym lub znacznym stopniu osłabiać zdolność reakcji i koncentracji, dlatego jej charakterystyka przestrzega przed prowadzeniem pojazdów.

• Leki Z są przeciwwskazane m.in. przy zespole bezdechu sennego (u zopiklonu: w ciężkiej postaci), ciężkiej niewydolności wątroby, niewydolności oddechowej i myasthenia gravis.
• Stosowanie zolpidemu i zopiklonu w ciąży nie jest zalecane; lek przyjmowany pod koniec ciąży może wywołać u noworodka obniżenie napięcia mięśni i zaburzenia oddychania.
• Hydroksyzyny nie wolno łączyć z lekami wydłużającymi odstęp QT; charakterystyka wymienia wśród nich wprost citalopram i escitalopram.
• Trazodon jest przeciwwskazany u osób będących pod wpływem alkoholu lub leków nasennych oraz w ostrym zawale serca.

Czy są leki nasenne, które nie uzależniają

Pytanie o leki nasenne, które nie uzależniają, wraca bardzo często. Uczciwa odpowiedź brzmi: leki Z, czyli tzw. leki nasenne nowej generacji, nie rozwiązały problemu uzależnienia. Ich charakterystyki wprost opisują ryzyko nadużywania, uzależnienia i objawów odstawienia.

Trazodon, mirtazapina i hydroksyzyna nie są substancjami psychotropowymi w rozumieniu przepisów i nie mają mechanizmu uzależnienia typowego dla leków Z. Nie znaczy to, że są obojętne. Trazodon i mirtazapina to pełnoprawne leki przeciwdepresyjne z własnymi działaniami niepożądanymi i interakcjami, a ChPL mirtazapiny zaleca stopniowe kończenie leczenia, by uniknąć objawów odstawienia. Hydroksyzynę według ChPL stosuje się w najmniejszej skutecznej dawce i możliwie najkrócej.

Przy lekach przeciwdepresyjnych obowiązuje ostrzeżenie z ChPL: w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Gdy to zauważysz, skontaktuj się z lekarzem od razu, a w bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń pod 112.

Metodą, która nie niesie ryzyka uzależnienia i działa na przyczyny przewlekłej bezsenności, jest terapia poznawczo-behawioralna bezsenności (CBT-I). Uczy regularnych pór snu, ograniczenia czasu spędzanego w łóżku bez snu i pracy z myślami, które nie pozwalają zasnąć. Informacje o psychoterapii finansowanej przez NFZ znajdziesz w poradniku o psychoterapii na NFZ.

Melatonina i środki dostępne w aptece

Melatonina to hormon, który organizm wydziela wieczorem i który sygnalizuje porę snu. Preparaty z melatoniną są w aptekach jako leki i jako suplementy diety, przy czym suplementy to środki spożywcze, a nie produkty lecznicze. Lek z melatoniną Circadin ma według ChPL wskazanie do krótkotrwałego leczenia pierwotnej bezsenności o niskiej jakości snu u osób od 55. roku życia. Więcej o tym, komu może pomóc, piszemy w poradniku melatonina na sen.

Zolpidemu, zopiklonu, trazodonu, mirtazapiny ani hydroksyzyny nie kupisz bez recepty. Oferty takich leków z nielegalnych źródeł to ryzyko podróbek o nieznanym składzie i dawce, a przy lekach działających na oddychanie i świadomość taki błąd bywa groźny. Jeśli preparat z apteki nie pomaga, zamiast zwiększać ilość albo szukać silniejszego środka, porozmawiaj o tym z farmaceutą lub lekarzem rodzinnym.

Kiedy z bezsennością iść do lekarza

Pierwszy dobór leku na bezsenność, zwłaszcza gdy towarzyszą jej obniżony nastrój, lęk albo inne objawy psychiczne, należy do lekarza na wizycie, najlepiej psychiatry. Zgłoś się, gdy:

• bezsenność trwa tygodniami i odbija się na pracy, nauce lub bezpieczeństwie w ruchu drogowym;
• ktoś zauważył u Ciebie chrapanie z przerwami w oddychaniu, bo zespół bezdechu sennego jest przeciwwskazaniem do zolpidemu, a jego ciężka postać do zopiklonu;
• poza bezsennością masz obniżony nastrój, lęk, napady paniki albo myśli rezygnacyjne;
• po leku nasennym zdarzyły Ci się czynności w nocy, których nie pamiętasz;
• bierzesz lek nasenny dłużej, niż planowano, i trudno Ci go odstawić.

Recepta na leki nasenne online w recepte24

Formularz w recepte24 przyjmuje wnioski całą dobę, a lekarz ocenia je w godzinach pracy. To usługa wyłącznie do kontynuacji leczenia, które już prowadzi lekarz i które masz udokumentowane. Nie stawiamy rozpoznania, nie zaczynamy leczenia bezsenności i nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Gdy lekarz potrzebuje dodatkowych informacji, zadaje pytania na czacie.

Przy zolpidemie i zopiklonie, jako substancjach psychotropowych grupy IV-P, obowiązują przepisy rozporządzenia w sprawie środków odurzających. Lekarz musi sprawdzić historię Twoich recept, a receptę bez badania może wystawić tylko wtedy, gdy od ostatniego badania minęły nie więcej niż 3 miesiące. Recepta na substancję psychotropową ma termin realizacji 30 dni, także w postaci elektronicznej.

Decyzja należy do lekarza i może on odmówić, np. gdy wniosek wskazuje na leczenie trwające dłużej, niż przewiduje ChPL. Opłata dotyczy oceny wniosku przez lekarza, dlatego przy odmowie nie podlega zwrotowi. Sprawdź, co przygotować: dokumenty do kontynuacji leczenia, a szczegóły usługi znajdziesz na stronie e-recepty psychiatrycznej.