24 recepte24

recepte24 · Blog

Czy nerwica serca wyjdzie na EKG? Objawy, badania i leczenie lęku

Nerwica serca nie wyjdzie na EKG jako osobne rozpoznanie, bo to potoczna nazwa dolegliwości sercowych wywołanych lękiem, przy prawidłowych wynikach badań serca. EKG może pokazać najwyżej przyspieszony rytm w chwili niepokoju, a jego główne zadanie to wykluczenie choroby serca. O nerwicy serca można mówić dopiero wtedy, gdy kardiologiczne przyczyny objawów zostały sprawdzone i odrzucone.

Spis treści
  1. Co kryje się pod nazwą „nerwica serca”
  2. Jak może się objawiać lęk odczuwany w sercu
  3. Skąd wiadomo, że serce jest zdrowe
  4. Rozpoznanie dopiero po wykluczeniu przyczyn kardiologicznych
  5. Sygnały, przy których dzwonisz po pomoc, zamiast się uspokajać
  6. Jak uspokoić serce, gdy przyczyną jest lęk
  7. Leki na lęk z objawami sercowymi według charakterystyk
  8. Gdy leczenie już trwa: wniosek o kontynuację w recepte24
  9. Źródła

Co kryje się pod nazwą „nerwica serca”

„Nerwica serca” to określenie potoczne, a nie osobne rozpoznanie choroby serca. Tak potocznie mówi się o sytuacji, w której serce „daje znać o sobie”: kołacze, kłuje, przyspiesza albo wydaje się bić nierówno, a badania nie pokazują jego choroby. Źródłem dolegliwości jest wtedy lęk, a lekarz opisuje je zwykle jako objaw zaburzenia lękowego, na przykład lęku panicznego albo uogólnionego.

Mechanizm jest dobrze poznany. W poczuciu zagrożenia organizm uruchamia reakcję stresową: rośnie wydzielanie adrenaliny, serce bije szybciej i mocniej, oddech staje się płytki i szybki. Gdy realnego niebezpieczeństwa nie ma, a reakcja włącza się raz po raz, ciało wysyła sygnały, które łatwo wziąć za objawy zawału. Strach przed chorobą serca nakręca kolejną falę lęku i koło się zamyka.

Więcej o tym, jak lęk działa na ciało, przeczytasz w artykule o nerwicy lękowej i w tekście o tym, jak przebiega napad paniki.

Jak może się objawiać lęk odczuwany w sercu

Dolegliwości są realne i nie są wymysłem. Pacjenci najczęściej opisują:

  • kołatanie serca, uczucie „walenia” w klatce piersiowej albo pojedyncze „przeskoki”;
  • kłucie lub ucisk w okolicy serca, często punktowe, które da się wskazać palcem;
  • przyspieszone tętno w spoczynku, zwłaszcza wieczorem albo przed zaśnięciem;
  • duszność, wrażenie, że nie da się nabrać pełnego oddechu, potrzebę częstego wzdychania;
  • zawroty głowy, mrowienie dłoni lub okolic ust, uderzenia gorąca, pocenie się;
  • silny niepokój, a przy napadzie paniki także lęk przed śmiercią albo utratą kontroli.

Skąd wiadomo, że serce jest zdrowe

Objawy często pojawiają się w okresach przeciążenia, po nieprzespanej nocy, po kawie lub alkoholu, a czasem bez wyraźnego powodu. Wiele osób zauważa, że nasilają się, gdy zaczyna się na nich skupiać, mierzyć tętno albo czytać o chorobach serca. Takie same dolegliwości mogą jednak dawać zaburzenia rytmu, choroba wieńcowa, nadczynność tarczycy czy niedokrwistość. Dlatego żaden opis objawów, także ten, nie zastąpi badań.

EKG rejestruje elektryczną pracę serca w chwili badania. Jeśli w gabinecie się denerwujesz, zapis może pokazać przyspieszony, ale prawidłowy rytm. Nie ma w nim natomiast żadnego wzorca, który „potwierdzałby nerwicę”. Badanie służy czemu innemu: pozwala wykryć albo wykluczyć zaburzenia rytmu, cechy niedokrwienia, przebyty zawał, przerost mięśnia sercowego czy wydłużenie odstępu QT.

Prawidłowe EKG to dobra wiadomość, ale spoczynkowy zapis trwa krótko i może nie uchwycić dolegliwości, które pojawiają się epizodycznie. Zależnie od objawów lekarz może zlecić dalsze badania:

  • Holter EKG - przenośny rejestrator zapisuje pracę serca przez dłuższy czas, zwykle przez dobę lub dłużej, w trakcie zwykłych zajęć. Pokazuje, czy kołatanie, które czujesz, odpowiada jakiemuś zaburzeniu rytmu.
  • Echo serca, czyli USG - ocenia budowę serca, pracę zastawek i siłę skurczu, więc wyklucza wady i chorobę mięśnia sercowego.
  • Próba wysiłkowa - gdy ból w klatce piersiowej pojawia się przy wysiłku i trzeba wykluczyć chorobę wieńcową.
  • Badania krwi - najczęściej morfologia (niedokrwistość), hormony tarczycy (nadczynność przyspiesza serce) i elektrolity, przede wszystkim potas i magnez. Przy ostrym bólu w klatce piersiowej szpital oznacza też markery uszkodzenia mięśnia sercowego.
  • Pomiary ciśnienia - w gabinecie albo jako domowa seria pomiarów.

Rozpoznanie dopiero po wykluczeniu przyczyn kardiologicznych

Zaburzenie lękowe z objawami sercowymi rozpoznaje się wtedy, gdy wyniki są prawidłowe albo nie tłumaczą dolegliwości. To nie jest rozpoznanie „na pocieszenie”, tylko ważny etap: wiedza, że serce zostało sprawdzone, sama w sobie zmniejsza lęk u wielu osób. Jeśli potrzebujesz zlecenia na podstawowe badania, przeczytaj, jak działa e-skierowanie na badania.

Wyniki zachowaj. Przydadzą się psychiatrze, który będzie dobierał leczenie, bo część leków na lęk ma przeciwwskazania kardiologiczne. O tym, jak leki psychiatryczne wpływają na układ krążenia, piszemy też w artykule leki psychiatryczne a ciśnienie.

Sygnały, przy których dzwonisz po pomoc, zamiast się uspokajać

Nawet jeśli masz za sobą badania i rozpoznany lęk, nowe albo inne niż zwykle objawy trzeba traktować poważnie. Dzwoń pod 112 albo jedź na szpitalny oddział ratunkowy, gdy:

  • ból, ucisk lub pieczenie w klatce piersiowej trwa dłużej niż kilka minut albo nie ustępuje w spoczynku;
  • ból promieniuje do ramienia, żuchwy, pleców albo nadbrzusza;
  • dolegliwości pojawiają się przy wysiłku albo nasilają się z każdym kolejnym epizodem;
  • zemdlałeś, masz zaburzenia świadomości albo serce bije bardzo szybko i nierówno;
  • duszność narasta w spoczynku lub w pozycji leżącej, pojawiły się obrzęki nóg;
  • towarzyszą temu zimne poty, nudności i wyraźne osłabienie.

Jak uspokoić serce, gdy przyczyną jest lęk

Gdy serce jest zbadane, a lekarz potwierdził, że to lęk, leczy się zaburzenie lękowe, a nie serce. Podstawą jest psychoterapia, zwykle poznawczo-behawioralna. Uczy rozpoznawać myśli, które nakręcają spiralę („to zawał”, „zaraz zemdleję”), i stopniowo przestać unikać sytuacji, w których objawy się pojawiają. Jak dostać się na terapię w ramach NFZ, opisujemy w tekście o psychoterapii na NFZ.

W chwili nasilenia pomaga spokojny, wolniejszy oddech z wydłużonym wydechem, przeniesienie uwagi z tętna na otoczenie i przypomnienie sobie, że ten stan już się zdarzał i minął. Na dłuższą metę liczą się sen, regularny ruch i ograniczenie kofeiny, alkoholu oraz napojów energetycznych, które same przyspieszają pracę serca. Pomaga też rezygnacja z ciągłego mierzenia tętna.

Leki na lęk z objawami sercowymi według charakterystyk

Leki dobiera psychiatra albo lekarz prowadzący po rozpoznaniu, a nie objawowo „na serce”. W zaburzeniach lękowych często stosuje się leki z grupy SSRI. Przykładem jest escitalopram, który według Charakterystyki Produktu Leczniczego ma wskazania m.in. w zaburzeniu lęku panicznego z agorafobią lub bez niej oraz w uogólnionym zaburzeniu lękowym. ChPL opisuje, że u części osób z lękiem panicznym na początku leczenia lęk może się przejściowo nasilić; ta reakcja zwykle ustępuje w ciągu dwóch tygodni. Maksymalną skuteczność w lęku panicznym osiąga się po około 3 miesiącach.

Dla osoby z dolegliwościami sercowymi ważne jest, że escitalopram powoduje zależne od dawki wydłużenie odstępu QT. Jest przeciwwskazany u osób z rozpoznanym wydłużeniem QT lub wrodzonym zespołem wydłużonego QT oraz w połączeniu z innymi lekami wydłużającymi QT. Nagłe odstawienie może wywołać objawy odstawienia, wśród których ChPL wymienia także kołatanie serca, dlatego o zakończeniu leczenia decyduje lekarz.

Hydroksyzyna jest wskazana w objawowym leczeniu lęku u dorosłych, a jej ChPL zaleca, by czas leczenia był możliwie jak najkrótszy. Ma twarde przeciwwskazania kardiologiczne: nie wolno jej stosować przy znanym wydłużeniu odstępu QT ani przy samych czynnikach ryzyka takiego wydłużenia, w tym stwierdzonej chorobie układu krążenia, znaczących zaburzeniach elektrolitowych, znaczącej bradykardii, nagłej śmierci sercowej w rodzinie czy przyjmowaniu leków wydłużających QT. Jest przeciwwskazana także w ciąży i podczas karmienia piersią. Może powodować senność i zawroty głowy, dlatego ChPL przestrzega przed prowadzeniem pojazdów.

Charakterystyka hydroksyzyny przeciwwskazuje ją u każdego, kto przyjmuje lek wydłużający odstęp QT, i wśród takich leków wymienia wprost citalopram i escitalopram. Prawidłowe EKG nie znosi tego przeciwwskazania, dlatego lekarz musi znać wszystkie leki, które przyjmujesz. Jeśli przyjmujesz lek przeciwdepresyjny, pamiętaj, że w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki lęk i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. Wtedy skontaktuj się z lekarzem od razu, a w zagrożeniu dzwoń pod 112.

Gdy leczenie już trwa: wniosek o kontynuację w recepte24

Jeśli zaburzenie lękowe masz już rozpoznane, leczenie prowadzi psychiatra, a lek się sprawdza, możesz złożyć wniosek o e-receptę psychiatryczną na kontynuację. Formularz przyjmuje wnioski o każdej porze, także w nocy, a lekarz ocenia je w godzinach pracy. Do wniosku dołączasz dokumentację dotychczasowego leczenia, a pytania dodatkowe lekarz zadaje na czacie. Decyzja należy do lekarza, który może odmówić.

Nie stawiamy rozpoznania i nie zaczynamy nowego leczenia. Przy pierwszych objawach sercowych potrzebne są badania i wizyta u lekarza, a pierwszy lek dobiera psychiatra na wizycie, w NFZ dostępny bez skierowania.

Źródła

E-Recepta Psychiatryczna Kontynuacja terapii przeciwdepresyjnej lub przeciwlękowej. Weryfikacja IKP.
Zobacz usługę · 250,00 zł

Najczęstsze pytania

Czy objawy sercowe na tle lęku są niebezpieczne?

Same w sobie nie uszkadzają serca: przyspieszony rytm przy lęku to reakcja zdrowego organizmu. Groźne jest co innego: uznanie za „nerwy” objawów, których nikt nie zbadał, oraz życie w ciągłym lęku, które odbiera sen, siły i kontakty z ludźmi. Dlatego najpierw badania wykluczające chorobę serca, potem leczenie zaburzenia lękowego. Nowe, silniejsze albo inne objawy zawsze wymagają ponownej oceny lekarza.

Po czym poznać, że to zawał, a nie napad lęku?

Na własną rękę nie da się tego rozstrzygnąć z pewnością i nie warto próbować. Za zawałem przemawiają ucisk lub ból w klatce piersiowej trwający kilka minut i dłużej, promieniujący do ramienia, żuchwy lub pleców, z dusznością, zimnym potem i osłabieniem, zwłaszcza przy wysiłku i u osób z czynnikami ryzyka. Napad paniki zwykle szybko narasta i mija samoistnie, ale objawy się nakładają. W razie wątpliwości dzwoń pod 112.

Skąd wzięła się nazwa „nerwica serca” i co oznacza?

To określenie potoczne, a nie medyczne rozpoznanie. Opisuje kołatanie, kłucie, przyspieszone tętno albo duszność wywołane lękiem u osoby, której serce w badaniach jest zdrowe. W dokumentacji lekarz zapisze raczej zaburzenie lękowe, na przykład lęk paniczny albo uogólniony, bo to ono jest przyczyną dolegliwości i to je się leczy, psychoterapią, a w razie potrzeby także lekami.

Jakie leki stosuje się, gdy lęk daje objawy z serca?

Leczy się zaburzenie lękowe, nie samo serce. Psychiatra często sięga po leki z grupy SSRI, takie jak escitalopram, a bywa też stosowana hydroksyzyna, która ma jednak przeciwwskazania kardiologiczne, w tym stwierdzoną chorobę układu krążenia i wydłużenie odstępu QT. Połączenie hydroksyzyny z lekami wydłużającymi QT, w tym z escitalopramem, jest przeciwwskazane. Wybór leku ustala lekarz po badaniach, a obok leków podstawą pozostaje psychoterapia.

Czy receptę na lek przeciwlękowy przedłużę przez formularz?

Możesz złożyć taki wniosek, jeśli leczenie jest już prowadzone i udokumentowane. Wniosek złożysz w formularzu o dowolnej porze, a lekarz oceni go w godzinach pracy i w razie potrzeby dopyta na czacie. Może odmówić, gdy dokumentacja nie wystarcza albo objawy się zmieniły i potrzebna jest wizyta. Rozpoczęcie leczenia i zmiana leku należą do psychiatry.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie Twojej sytuacji.

Czytaj dalej

Czy hydroksyzyna obniża ciśnienie i jak inne leki psychiatryczne wpływają na tętno

Hydroksyzyna może obniżyć ciśnienie, ale jej Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) zalicza niedociśnienie do działań rzadkich. Kwetiapina i opipramol według swoich ChPL często obniżają ciśnienie, zwłaszcza przy wstawaniu, a przy trazodonie spadki ciśnienia i omdlenia opisano bez określenia częstości. Wenlafaksyna działa odwrotnie: często je podnosi, tym bardziej, im wyższa dawka. Żaden z tych leków nie leczy nadciśnienia, a niższy wynik u kogoś, kto się uspokoił, często bierze się po prostu z mniejszego lęku.

Czytaj →

Brintellix wycofany? Dlaczego go nie ma i co zrobić, gdy w aptece brakuje leku psychiatrycznego

Jeśli zastanawiasz się, czy Brintellix został wycofany i dlaczego go nie ma, najpierw sprawdź, czy to rzeczywiście wycofanie. Decyzje o wstrzymaniu albo wycofaniu leku z obrotu ogłasza Główny Inspektorat Farmaceutyczny, a o brakach informuje też Ministerstwo Zdrowia. Pusta półka w jednej aptece może oznaczać przejściowy brak, a nie koniec leku na rynku. Zwykle da się kupić zamiennik z tą samą substancją, a zmianę na inny lek ustala lekarz; leczenia nie przerywaj nagle.

Czytaj →

Skończył się lek na depresję w weekend - jak nie przerywać terapii

Jeśli w weekend skończył Ci się lek przeciwdepresyjny, a poradnia jest zamknięta, najważniejsze jest niedopuszczenie do dłuższej przerwy w terapii. E-recepta psychiatryczna online, dostępna o każdej porze, pozwala zwykle odnowić leczenie, które już prowadzisz u specjalisty. Diagnozę i dobór leków w psychiatrii ustala lekarz, a o kontynuacji decyduje po ocenie Twojej sytuacji.

Czytaj →
E-Recepta Psychiatryczna 250,00 zł Zamów