Przyjmujesz lamotryginę? Wskazania, wysypka, interakcje i kontynuacja leczenia

Lamotrygina w skrócie: substancja, postaci i moce

Lamotrygina (kod ATC N03AX09) należy do leków przeciwpadaczkowych. W psychiatrii stosuje się ją jako lek normotymiczny, czyli stabilizujący nastrój, szczególnie gdy w chorobie dwubiegunowej przeważają nawroty depresji. Produktem referencyjnym w Polsce jest Lamitrin S.

W obrocie są zwykłe tabletki 25 mg, 50 mg i 100 mg oraz tabletki do rozgryzania i żucia lub do sporządzania zawiesiny 2 mg, 5 mg, 25 mg, 50 mg, 100 mg i 200 mg. Tabletek do rozgryzania nie należy dzielić. Postać i moc dobiera lekarz.

Zarejestrowane wskazania lamotryginy

Ważne zastrzeżenie z ChPL: lamotrygina nie jest wskazana w doraźnym leczeniu epizodu manii ani depresji. To lek do zapobiegania nawrotom, a nie do szybkiego opanowania ostrego stanu. Więcej o samej chorobie przeczytasz w poradniku o chorobie afektywnej dwubiegunowej.

• Padaczka u dorosłych i młodzieży od 13 lat: napady częściowe i uogólnione, w tym toniczno-kloniczne, w monoterapii lub w leczeniu skojarzonym, a także, w leczeniu skojarzonym, napady w zespole Lennoxa-Gastauta.
• Padaczka u dzieci od 2 do 12 lat: leczenie skojarzone napadów częściowych i uogólnionych oraz monoterapia typowych napadów nieświadomości.
• Choroba afektywna dwubiegunowa u dorosłych od 18 lat: zapobieganie epizodom depresji u osób z chorobą typu I, u których przeważają epizody depresyjne.

Mechanizm działania i czas do pełnego efektu

Lamotrygina blokuje bramkowane napięciem kanały sodowe w neuronach, hamuje ich częste, powtarzalne wyładowania i ogranicza uwalnianie glutaminianu. Tak tłumaczy się działanie przeciwpadaczkowe. Mechanizm działania w chorobie dwubiegunowej nie został ustalony, choć prawdopodobnie też ma związek z kanałami sodowymi.

Na efekt trzeba poczekać, bo leczenie rozpoczyna się od małej dawki, którą zwiększa się stopniowo przez kilka tygodni według schematu z ChPL. Przyspieszanie tego procesu jest niebezpieczne: zbyt duża dawka początkowa i zbyt szybkie zwiększanie należą do głównych czynników ryzyka ciężkiej wysypki. Średni okres półtrwania u zdrowych osób wynosi około 33 godzin, ale inne leki silnie go zmieniają: z karbamazepiną czy fenytoiną skraca się do około 14 godzin, z walproinianem wydłuża do około 70 godzin.

Działania niepożądane lamotryginy, w tym wysypka

Bardzo często (u więcej niż 1 na 10 osób) występują ból głowy i wysypka skórna. Często (od 1 na 100 do 1 na 10 osób) pojawiają się agresja lub drażliwość, senność, zawroty głowy, drżenie, bezsenność, pobudzenie, nudności, wymioty, biegunka, suchość w ustach, bóle stawów, zmęczenie, ból i ból pleców. Niezbyt często zdarzają się zaburzenia koordynacji, podwójne lub niewyraźne widzenie, wypadanie włosów i nadwrażliwość na światło.

W badaniach u dorosłych wysypka wystąpiła u 8-12% osób przyjmujących lamotryginę i u 5-6% przyjmujących placebo; zwykle pojawiała się w ciągu pierwszych 8 tygodni i w większości była łagodna. Wysypka o znacznym nasileniu dotyczyła około 1 na 500 dorosłych z padaczką i około 1 na 1000 osób z chorobą dwubiegunową, a u dzieci ryzyko jest większe. Ryzyko rośnie przy zbyt szybkim zwiększaniu dawki i przy jednoczesnym przyjmowaniu walproinianu.

Każdą wysypkę zgłoś lekarzowi pilnie, bez czekania na to, czy sama minie. Tak samo gorączkę, powiększone węzły chłonne, obrzęk twarzy czy objawy podobne do grypy, bo nadwrażliwość może zacząć się bez wyraźnych zmian na skórze. ChPL nakazuje natychmiastową ocenę i przerwanie leku, dopóki nie wyjaśni się, że wysypka nie ma z nim związku. Po zespole Stevensa-Johnsona, toksycznej nekrolizie naskórka albo zespole DRESS lamotryginy nigdy nie wolno wznawiać.

ChPL odnotowuje też niewielki wzrost ryzyka myśli i zachowań samobójczych przy lekach przeciwpadaczkowych. W chorobie dwubiegunowej czujność dotyczy zwłaszcza początku leczenia i zmian dawki. Jeśli takie myśli się pojawią, skontaktuj się z lekarzem od razu.

Interakcje: antykoncepcja, walproinian, karbamazepina

Hormonalna antykoncepcja z etynyloestradiolem i lewonorgestrelem zwiększa mniej więcej dwukrotnie wydalanie lamotryginy, przez co jej stężenie spada. Po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych sytuacja się odwraca i stężenie lamotryginy może wzrosnąć. Zmiany pojawiają się też w tygodniu przerwy w przyjmowaniu tabletek. Każdą zmianę antykoncepcji zgłoś lekarzowi prowadzącemu, podobnie jak krwawienia międzymiesiączkowe, bo lamotrygina może u części kobiet osłabiać skuteczność antykoncepcji.

Walproinian podnosi stężenie lamotryginy, a karbamazepina, fenytoina, fenobarbital, prymidon, ryfampicyna oraz niektóre leki przeciwwirusowe je obniżają. Z tego powodu dołączenie lub odstawienie każdego z tych leków zmienia sposób dawkowania lamotryginy i wymaga decyzji lekarza.

U osób z istotną chorobą serca, np. zespołem Brugadów, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną, blokiem serca czy arytmią komorową, ChPL każe starannie rozważyć, czy w ogóle stosować lamotryginę, bo lek wiąże się z ryzykiem ciężkich, a nawet śmiertelnych zdarzeń sercowych. Jeśli leczenie jest uzasadnione, przed jego rozpoczęciem należy najpierw rozważyć konsultację kardiologiczną. Jedynym przeciwwskazaniem bezwzględnym jest nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki tabletki.

Lamotrygina a alkohol, prowadzenie auta i ciąża

Alkohol. ChPL lamotryginy nie zawiera osobnego zapisu o alkoholu. Alkohol sam nasila jednak zawroty głowy i senność, czyli częste działania niepożądane leku, a w padaczce i chorobie dwubiegunowej utrudnia kontrolę choroby. O tym, czy i ile możesz wypić, rozmawiaj z lekarzem prowadzącym.

Prowadzenie pojazdów. W badaniach z ochotnikami lamotrygina nie zaburzała koordynacji bardziej niż placebo, ale w badaniach klinicznych zgłaszano zawroty głowy i podwójne widzenie. Zanim usiądziesz za kierownicą, sprawdź, jak lek na Ciebie wpływa. Osoby z padaczką powinny dodatkowo omówić z lekarzem zasady prowadzenia pojazdów.

Ciąża. Dane od ponad 8700 kobiet przyjmujących lamotryginę w monoterapii w pierwszym trymestrze nie wskazują na znaczące zwiększenie ryzyka poważnych wad rozwojowych. W ciąży stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę, można rozważyć kwas foliowy, a stężenie leku kontroluje się przed ciążą, w jej trakcie i po porodzie, bo w ciąży może spadać, a po porodzie może gwałtownie wzrosnąć.

Karmienie piersią. Stężenie leku u karmionego niemowlęcia może dochodzić do około 50% stężenia u matki. Czy korzyści z karmienia przeważają nad ryzykiem działań niepożądanych u dziecka, oceń razem z lekarzem. Jeśli karmisz, obserwuj dziecko pod kątem nadmiernego uspokojenia, wysypki i słabego przybierania na wadze.

Czy lamotrygina to psychotrop i czy uzależnia

Lamotrygina nie jest substancją psychotropową w rozumieniu prawa, bo nie ma jej w wykazie substancji psychotropowych. Wydaje się ją na zwykłą receptę (Rp). Potocznie bywa nazywana psychotropem, bo działa na nastrój, ale to określenie nie ma tu znaczenia prawnego.

ChPL nie opisuje uzależnienia od lamotryginy. Brak uzależnienia nie oznacza jednak, że można go dowolnie odstawiać.

Przerwa w leczeniu i odstawienie: rola lekarza

W padaczce nagłe odstawienie grozi nawrotem napadów, dlatego według ChPL dawkę należy zmniejszać stopniowo przez okres dwóch tygodni, chyba że lek trzeba przerwać od razu, np. z powodu wysypki. W chorobie dwubiegunowej odstawienie wiąże się z ryzykiem nawrotu depresji, więc decyzja i jej moment zawsze należą do lekarza prowadzącego.

Szczególnie ważna jest przerwa w przyjmowaniu leku. Jeśli z jakiegoś powodu nie brałeś lamotryginy przez dłuższy czas, nie wracaj sam do dotychczasowej dawki. Według ChPL po przerwie dłuższej niż pięciokrotny okres półtrwania leczenie wznawia się od nowa według schematu stopniowego zwiększania, bo powrót od razu do pełnej dawki podnosi ryzyko ciężkiej wysypki. Skontaktuj się z lekarzem, zanim weźmiesz kolejną tabletkę.

Lamitrin i pozostałe preparaty z lamotryginą

Lamotryginę zawierają m.in. Lamitrin i Lamitrin S, Epitrigine, Lamilept, Lamotrix i Symla. ChPL ostrzega, by osobie przyjmującej już jeden produkt z lamotryginą nie podawać drugiego bez konsultacji z lekarzem, co chroni przed przypadkowym zdublowaniem dawki. Jeśli w aptece dostajesz inny preparat niż dotąd, sprawdź na opakowaniu postać i moc, a w razie wątpliwości zapytaj farmaceutę.

Recepta na lamotryginę w ramach kontynuacji

Lamotryginy nie kupisz bez recepty, a oferty z nielegalnych źródeł niosą ryzyko podrobionego leku. Jeśli leczysz się już u neurologa lub psychiatry i masz dokumentację, w recepte24 możesz złożyć wniosek o receptę na kontynuację. Formularz przyjmuje wnioski całą dobę, lekarz ocenia je w godzinach pracy, a pytania dodatkowe zadaje na czacie. Nie prowadzimy rozmów wideo ani telefonicznych. Nadzór medyczny sprawuje lek. Damian Wojno (PWZ 3211301).

Podstawą jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, który pozwala wystawić receptę niezbędną do kontynuacji leczenia bez badania, jeżeli uzasadnia to stan zdrowia opisany w dokumentacji. Wniosek nie zastąpi wizyty, gdy leczenie trzeba zacząć, zmienić albo wznowić po przerwie. Lekarz może odmówić; opłata dotyczy oceny wniosku, więc przy odmowie nie podlega zwrotowi.

Termin realizacji e-recepty nie może przekroczyć 365 dni; odrębne terminy dotyczą antybiotyków (7 dni) oraz środków odurzających i substancji psychotropowych (30 dni). Co przygotować, wyjaśniamy w tekście o dokumentach do kontynuacji leczenia, a usługę opisuje strona e-recepty psychiatrycznej.