24 recepte24

recepte24 · Blog

Tomografia z kontrastem: co załatwić przed terminem badania

Przed tomografią z kontrastem zwykle trzeba być na czczo przez około cztery do sześciu godzin, a pracownia często prosi o aktualny wynik kreatyniny, bo środek kontrastowy usuwają nerki. Przed podaniem zgłasza się alergie, zwłaszcza na kontrast jodowy, choroby nerek i tarczycy oraz przyjmowanie metforminy. Poniżej wszystko po kolei.

Spis treści
  1. Dwie rzeczy do załatwienia, zanim pojedziesz
  2. Kreatynina: po co pracowni ten wynik
  3. Ile godzin bez jedzenia i co z tabletkami
  4. Co powiedzieć w ankiecie przed podaniem środka
  5. Czego spodziewać się w chwili podania
  6. Reszta dnia po badaniu
  7. Kiedy kontrast nie jest potrzebny
  8. Pytania do rejestracji przy zapisie
  9. Objawy po kontraście, przy których reaguje się natychmiast
  10. Kontrast w tomografii i w rezonansie to dwie różne substancje
  11. Skierowanie na tomografię: jak je zamówić

Dwie rzeczy do załatwienia, zanim pojedziesz

Przygotowanie ma dwa filary i warto zająć się nimi z wyprzedzeniem, bo w dniu badania bywa za późno. Pierwszy to wynik kreatyniny, jeśli placówka go oczekuje. Drugi to przerwa w jedzeniu.

Reszta sprowadza się do rzetelnego wypełnienia ankiety w pracowni. To ona decyduje o tym, czy personel będzie wiedział o twoich uczuleniach, chorobach nerek i tarczycy oraz o przyjmowanych lekach.

Instrukcja placówki ma pierwszeństwo przed ogólnymi zasadami. Protokoły różnią się w szczegółach, więc gdy dostałeś własne zalecenia, kieruj się nimi.

Warto też zaplanować czas. Sama sesja w aparacie trwa kilka minut, ale cała wizyta z ankietą, założeniem wkłucia i obserwacją po podaniu środka zajmuje zwykle około godziny. Przy planowaniu dnia badania lepiej nie umawiać się na nic bezpośrednio po nim.

Kreatynina: po co pracowni ten wynik

Środek kontrastowy usuwany jest z organizmu przez nerki. Zanim zostanie podany, personel chce wiedzieć, jak te nerki pracują, a podstawowym wskaźnikiem jest stężenie kreatyniny we krwi wraz z wyliczanym z niego współczynnikiem eGFR.

Nie każda pracownia prosi o ten wynik przy każdym badaniu. Wymóg pojawia się zwykle u osób starszych, u pacjentów z rozpoznaną chorobą nerek, cukrzycą albo nadciśnieniem, a także wtedy, gdy podawana dawka jest większa.

Wynik powinien być aktualny. Jeśli nie masz go zleconego, skierowanie na badania krwi obejmujące kreatyninę wystawi lekarz; warto załatwić to z wyprzedzeniem, żeby nie odwoływać terminu badania.

Jeżeli masz wynik sprzed kilku miesięcy, zapytaj, czy zostanie uznany. Placówki określają własny okres akceptowalności, a przy chorobach nerek bywa on krótszy niż u osób bez takiego rozpoznania.

Ile godzin bez jedzenia i co z tabletkami

Przyjmuje się przerwę trwającą mniej więcej cztery do sześciu godzin. Chodzi o ograniczenie ryzyka nudności po podaniu środka, a nie o czytelność obrazu, więc wymóg jest łagodniejszy niż przy badaniu ultrasonograficznym brzucha.

Wodę niegazowaną zwykle można pić i bywa to wręcz zalecane, bo dobre nawodnienie ułatwia nerkom pracę. Potwierdź to jednak w swojej pracowni, bo część protokołów różni się w szczegółach.

Leki przyjmowane na stałe zwykle bierze się normalnie. Wyjątkiem bywa metformina: przy niektórych schematach zaleca się przerwę po podaniu kontrastu, a decyzja zależy od pracy nerek i należy do lekarza. Nie odstawiaj jej samodzielnie, tylko zapytaj wcześniej.

Co powiedzieć w ankiecie przed podaniem środka

Ankieta wypełniana w pracowni nie jest formalnością: to na jej podstawie personel decyduje o sposobie podania i o ewentualnym przygotowaniu farmakologicznym.

  • Uczulenia, zwłaszcza reakcję po wcześniejszym podaniu środka jodowego.
  • Choroby nerek, przebyte zabiegi na nerkach, dializy.
  • Choroby tarczycy, szczególnie nadczynność.
  • Przyjmowanie metforminy oraz pozostałych leków na cukrzycę.
  • Astmę oraz skłonność do reakcji alergicznych.
  • Ciążę lub jej podejrzenie, a także karmienie piersią.
  • Wcześniejsze badania z kontrastem i ich przebieg.

Czego spodziewać się w chwili podania

Środek podaje się przez wkłucie do żyły, zwykle w zgięciu łokcia, pompą podającą go w ustalonym tempie. W trakcie podania większość osób czuje falę ciepła rozchodzącą się po ciele, czasem metaliczny posmak w ustach albo wrażenie, jakby doszło do oddania moczu. Te odczucia są spodziewane, trwają kilkanaście sekund i mijają samoistnie.

Poważne reakcje zdarzają się rzadko, a personel pracowni jest na nie przygotowany i dysponuje odpowiednimi lekami. Z tego powodu po badaniu zwykle prosi się o pozostanie na miejscu przez kilkanaście minut.

Samo badanie trwa krótko, zwykle kilka minut. Technik poprosi cię o nieruchome leżenie i o wstrzymanie oddechu na kilka sekund w wyznaczonych momentach.

Reszta dnia po badaniu

Po badaniu warto pić więcej płynów, o ile lekarz nie zalecił inaczej, bo ułatwia to usunięcie środka przez nerki. Zwykłe czynności możesz wykonywać bez ograniczeń: kontrast do tomografii nie zaburza koncentracji ani widzenia, więc prowadzenie samochodu jest dopuszczalne.

Wyjątkiem jest sytuacja, w której otrzymałeś lek uspokajający albo przeciwalergiczny przed badaniem. Wtedy zastosuj się do zaleceń personelu i zaplanuj powrót inaczej niż za kierownicą.

Opis radiologa wydawany jest zwykle w ciągu kilku dni, w zależności od placówki. Sam wynik pokazuje obraz narządów; wnioski dotyczące leczenia omawia lekarz, który zna twoją historię.

Jeżeli w kolejnych godzinach poczujesz się niepokojąco, na przykład pojawi się wysypka albo osłabienie, skontaktuj się z lekarzem i powiedz, że miałeś podawany środek kontrastowy. Informacja ta zmienia sposób oceny objawów.

Kiedy kontrast nie jest potrzebny

Nie każda tomografia wiąże się z podaniem środka kontrastowego i warto to sprawdzić, zanim zaczniesz przygotowania. Przy ocenie kości, zatok czy płuc badanie często wykonuje się bez niego.

Decyduje pytanie postawione przez lekarza. Kontrast dokłada informację o ukrwieniu tkanek, więc stosuje się go tam, gdzie ta informacja coś zmienia: przy ocenie narządów jamy brzusznej, naczyń, części zmian ogniskowych.

Jeżeli na skierowaniu nie ma jednoznacznej informacji, zapytaj o to przy rezerwacji. Od odpowiedzi zależy nie tylko przygotowanie, ale też to, czy potrzebny będzie wynik kreatyniny oraz ile potrwa cała wizyta.

Pytania do rejestracji przy zapisie

Kilka pytań zadanych przy zapisie oszczędza odwoływania terminu w ostatniej chwili.

  • Czy badanie planowane jest z kontrastem.
  • Czy potrzebny jest wynik kreatyniny i z jakiego okresu.
  • Ile godzin przed badaniem obowiązuje przerwa w jedzeniu.
  • Czy mogę przyjąć poranne leki i popić je wodą.
  • Ile trwa cała wizyta razem z obserwacją po podaniu środka.
  • Kiedy odbiorę opis radiologa i w jakiej formie.

Objawy po kontraście, przy których reaguje się natychmiast

Reakcje na środek kontrastowy są rzadkie, ale wymagają natychmiastowego działania. Jeżeli jesteś jeszcze w pracowni, powiedz o nich personelowi od razu, bez czekania na koniec obserwacji.

Gdy objawy pojawią się już po wyjściu, wezwij pomoc.

  • Duszność albo uczucie ściskania w gardle: zadzwoń pod 112.
  • Obrzęk twarzy, warg lub języka: zadzwoń pod 112.
  • Rozległa pokrzywka i świąd skóry: skontaktuj się pilnie z lekarzem.

Kontrast w tomografii i w rezonansie to dwie różne substancje

Rozróżnienie bywa pomijane, a ma znaczenie praktyczne. W tomografii podaje się środek jodowy, w rezonansie preparat oparty na gadolinie. Są to odrębne substancje o innej budowie i innym profilu działań niepożądanych.

Wynika z tego wniosek, który zaskakuje pacjentów: reakcja po jednym z nich nie przesądza o reakcji po drugim. Osoba, która źle zniosła kontrast jodowy, zwykle może mieć wykonany rezonans z gadolinem, choć wcześniejszą reakcję trzeba zgłosić.

Różni je także sposób podania. Przy tomografii preparat wtłaczany jest szybko, stąd charakterystyczna fala ciepła. Przy rezonansie podanie bywa wolniejsze, a odczucia łagodniejsze.

Wspólny pozostaje jeden element: oba preparaty usuwane są przez nerki, więc w obu przypadkach pracownia interesuje się ich pracą i prosi o aktualny wynik kreatyniny. Tematowi badania z gadolinem poświęciliśmy osobny tekst o rezonansie z kontrastem.

Skierowanie na tomografię: jak je zamówić

Tomografia zawsze wymaga dokumentu od lekarza, bo wiąże się z dawką promieniowania rentgenowskiego, i dotyczy to również badania opłacanego samodzielnie.

Konsultacja w sprawie skierowania na tomografię kosztuje 69,00 zł i dotyczy rozpatrzenia sprawy oraz wydania dokumentu, gdy lekarz widzi wskazania. Formularz przyjmuje zgłoszenia o każdej porze, a ocenia je lekarz w godzinach pracy.

We wniosku podaj okolicę badania, przebieg dolegliwości, choroby nerek, uczulenia oraz przyjmowane leki, w tym metforminę. Przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku przez lekarza. Pozostałe badania obsługujemy na stronie skierowań online. Za stronę medyczną odpowiada lek. Damian Wojno, prawo wykonywania zawodu nr 3211301, izba lekarska w Olsztynie. Usługę świadczy MEDINOW Sp. z o.o., wpisana do rejestru podmiotów leczniczych pod numerem 000000307381.

Skierowanie na badanie e-Skierowanie na diagnostykę obrazową i badania z krwi.
Zobacz usługę · 69,00 zł

Najczęstsze pytania

Jakie ryzyko wiąże się z podaniem środka cieniującego?

U większości osób przebiega bez powikłań. Uczucie ciepła rozchodzące się po ciele jest spodziewane i mija samoistnie, a poważne reakcje zdarzają się rzadko. Personel pracowni jest na nie przygotowany i po podaniu prosi zwykle o pozostanie na miejscu przez kilkanaście minut. Rzetelnie wypełniona ankieta dodatkowo zmniejsza ryzyko. Po badaniu zwykle zaleca się również picie większej ilości płynów, o ile lekarz nie zdecydował inaczej.

Czy przed badaniem trzeba mieć oznaczoną kreatyninę?

Nie zawsze, ale często. Wymóg pojawia się zwłaszcza u osób starszych oraz u pacjentów z chorobą nerek, cukrzycą albo nadciśnieniem, ponieważ kontrast usuwają nerki. Zapytaj o to przy rezerwacji terminu; jeśli wynik jest potrzebny, załatw go wcześniej, żeby nie odwoływać badania. Zapytaj też, z jakiego okresu wynik zostanie uznany, bo placówki określają to różnie.

Przyjmuję metforminę. Co z nią zrobić?

Nie odstawiaj jej samodzielnie. Przy niektórych schematach zaleca się przerwę po podaniu kontrastu, a decyzja zależy od pracy nerek i od dawki środka. Zgłoś przyjmowanie metforminy w ankiecie oraz przy rezerwacji, a lekarz albo personel pracowni powie ci, jak postąpić w twoim przypadku. Zabierz ze sobą listę wszystkich przyjmowanych leków, bo ankieta w pracowni obejmuje także pozostałe preparaty.

Czy wolno wrócić z pracowni za kierownicą?

Zwykle tak, ponieważ środek kontrastowy używany w tomografii nie zaburza koncentracji ani widzenia. Inaczej jest, gdy przed badaniem otrzymałeś lek uspokajający albo przeciwalergiczny; wtedy zaplanuj powrót inaczej i zastosuj się do zaleceń personelu. Po badaniu warto też wypić więcej płynów. Zaplanuj przy tym czas, bo cała wizyta razem z obserwacją zajmuje zwykle około godziny.

Od czego zacząć, gdy mam wyznaczony termin?

Zadzwoń do pracowni i zapytaj o dwie rzeczy: czy potrzebny jest wynik kreatyniny oraz ile godzin przed badaniem nie wolno jeść. Następnie przygotuj listę leków i uczuleń do ankiety. Jeśli kreatynina jest wymagana, a nie masz jej zleconej, załatw badanie z wyprzedzeniem. Jeżeli wynik kreatyniny jest wymagany, a nie masz go zleconego, załatw badanie z wyprzedzeniem.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie Twojej sytuacji.

Czytaj dalej

Tomografia prywatnie: ile wynosi rachunek i z czego się składa

Płacąc za tomografię samodzielnie, liczysz się z dwiema pozycjami: skierowaniem, które przy tym badaniu jest wymagane zawsze, oraz opłatą w pracowni. Kwotę po stronie pracowni podnoszą dwie rzeczy - podanie kontrastu i większy obszar skanowania, na przykład jama brzuszna razem z miednicą. Przy kontraście dochodzi zwykle jeszcze oznaczenie kreatyniny. Cenników placówek nie podajemy jako faktu, bo ustala je każda z nich sama.

Czytaj →

Ile kosztuje RTG prywatnie: skierowanie plus opłata w pracowni

Koszt zdjęcia rentgenowskiego poza NFZ rozkłada się na dwie części. Pierwsza to skierowanie, bez którego żadna pracownia badania nie wykona. Druga to opłata w pracowni, a jej wysokość zależy przede wszystkim od tego, która okolica ciała ma być zobrazowana i z ilu projekcji składa się badanie. Opis radiologa bywa wliczony w cenę, a bywa płatny osobno - tego warto dopytać przy zapisie.

Czytaj →

Skierowanie prywatne a bezpłatne badanie na NFZ

Dokument wystawiony przez lekarza prywatnego - również w trakcie konsultacji przez internet - realizujesz odpłatnie. Żeby badanie było bezpłatne, skierowanie musi pochodzić od lekarza, który ma umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. Od tej reguły istnieją wyjątki, obejmujące między innymi część programów profilaktycznych, do których skierowanie nie jest w ogóle potrzebne. Jeśli zależy Ci na ścieżce publicznej, punktem wyjścia jest lekarz podstawowej opieki.

Czytaj →
Skierowanie na badanie 69,00 zł Zamów