Przygotowanie do USG jamy brzusznej: plan na wieczór i na rano

Dlaczego akurat pusty żołądek i mało gazu

Fala dźwiękowa, którą posługuje się ultrasonograf, nie przechodzi przez powietrze. Każdy bąbel gazu w jelitach działa jak zasłona: za nim obraz się urywa, a narząd leżący głębiej staje się niewidoczny.

Podobnie działa pełny pęcherzyk żółciowy i świeży posiłek. Po jedzeniu pęcherzyk się obkurcza, więc jego ściany trudniej ocenić, a to właśnie on bywa jednym z głównych powodów badania.

Stąd dwie zasady, które porządkują całe przygotowanie: przerwa w jedzeniu przed badaniem i dieta ograniczająca fermentację dzień wcześniej. Reszta wskazówek jest ich rozwinięciem.

Przygotowanie nie jest więc formalnością wymyśloną przez rejestrację. Decyduje o tym, czy badanie w ogóle odpowie na pytanie lekarza, czy zakończy się opisem stwierdzającym ograniczoną widoczność narządów i zaleceniem powtórzenia w innym terminie.

Dzień przed badaniem: co odłożyć na później

Wieczór poprzedzający badanie ma znaczenie większe, niż się wydaje, bo gaz powstały wtedy w jelitach utrzymuje się do rana. Zjedz coś lekkiego i wczesną porą, a następujące rzeczy odłóż na dzień po badaniu.

• Napoje z bąbelkami, także wody gazowane.
• Surowe warzywa, zwłaszcza kapustne, oraz świeże owoce w dużej ilości.
• Fasolę, groch, soczewicę i inne rośliny strączkowe.
• Pieczywo pełnoziarniste oraz potrawy ciężkostrawne i smażone.
• Alkohol, który dodatkowo utrudnia ocenę wątroby.

Poranek: ostatni łyk wody i wyjście z domu

Ostatni posiłek zjedz tak, by do badania minęło mniej więcej sześć godzin. Przy badaniu wyznaczonym na wczesny ranek najprościej pominąć śniadanie, a kolację zjeść dzień wcześniej wcześniej niż zwykle.

Jeżeli badanie masz po południu, przerwa liczona jest tak samo. Lekkie śniadanie o świcie i sześć godzin odstępu bywa wtedy rozwiązaniem wygodniejszym niż głodzenie się przez cały dzień, ale potwierdź to w placówce.

Część pracowni zaleca przed badaniem preparat zmniejszający ilość gazów. Nie jest to reguła powszechna, więc stosuj się do instrukcji swojej placówki, a nie do zasłyszanych porad.

Picie, leki i papieros: co wolno, a co przeszkadza

Woda niegazowana w niewielkiej ilości zwykle nie przeszkadza i warto ją wypić, bo ułatwia badanie. Odpadają natomiast kawa, herbata, soki i mleko, bo pobudzają wydzielanie i obkurczają pęcherzyk żółciowy.

Leki przyjmowane na stałe zwykle bierze się normalnie, popijając łykiem wody, chyba że lekarz zalecił inaczej. Dotyczy to zwłaszcza preparatów na nadciśnienie i na serce, których samodzielne pomijanie bywa ryzykowne. Jeśli masz wątpliwość, zapytaj lekarza prowadzącego.

Palenie przed badaniem lepiej odpuścić: połykane przy tym powietrze zwiększa ilość gazu w przewodzie pokarmowym. Z tego samego powodu odstaw gumę do żucia.

Kiedy dochodzi do tego pełny pęcherz

Przy klasycznym badaniu jamy brzusznej, obejmującym wątrobę, pęcherzyk, trzustkę i nerki, pełny pęcherz nie jest konieczny. Sytuacja zmienia się, gdy zlecenie obejmuje sam pęcherz, miednicę mniejszą albo prostatę.

Wtedy wypełniony pęcherz pełni rolę okna akustycznego: przepuszcza falę i pozwala obejrzeć to, co leży za nim. W praktyce oznacza to wypicie około litra niegazowanej wody na mniej więcej godzinę przed badaniem i powstrzymanie się od korzystania z toalety.

Dwa wymagania bywają łączone, co zaskakuje pacjentów: można być jednocześnie na czczo i z pełnym pęcherzem. Woda nie jest posiłkiem, więc jedno nie wyklucza drugiego. Przy zapisie potwierdź, czy twoje badanie obejmuje pęcherz.

Jeżeli czekanie z pełnym pęcherzem okaże się trudne do wytrzymania, powiedz o tym w rejestracji zamiast korzystać z toalety. Zwykle da się przyspieszyć kolejność albo ustalić, ile jeszcze potrwa oczekiwanie.

Rozkład godzin, jeśli badanie masz na rano

Poniższy plan zakłada badanie o dziewiątej i zlecenie obejmujące także pęcherz. Przy innej godzinie przesuń wszystko proporcjonalnie.

Kiedy	Co robisz
Dzień wcześniej, do osiemnastej	Ostatni większy posiłek, lekkostrawny, bez potraw wzdymających.
Wieczorem	Woda niegazowana; bez alkoholu i napojów z bąbelkami.
Rano	Bez śniadania, bez kawy; jedynie łyk wody do popicia leków.
Około ósmej	Jeśli badany ma być pęcherz: wypij około litra niegazowanej wody.
Przed wyjściem	Zabierz skierowanie, dowód, poprzednie wyniki i listę leków.
W rejestracji	Podaj kod skierowania i numer PESEL; zgłoś ciążę, jeśli może wchodzić w grę.

Co zabrać do gabinetu

Drobiazg, który realnie zmienia wartość badania: poprzednie opisy. Ocena, czy zmiana rośnie, czy stoi w miejscu, wymaga punktu odniesienia.

• Kod skierowania i dokument tożsamości.
• Opisy i płyty z wcześniejszych badań tej okolicy.
• Aktualne wyniki z krwi, jeżeli lekarz je zlecał.
• Spis przyjmowanych leków wraz z dawkami.
• Ręcznik lub chusteczki, bo żel usuwa się po badaniu.

Zapomniałeś i zjadłeś śniadanie. Co teraz

Pierwsza rzecz: zadzwoń do pracowni, zamiast jechać i liczyć na to, że jakoś się uda. Część placówek przesunie termin na późniejszą godzinę tego samego dnia, jeśli od posiłku zdąży minąć wymagana przerwa.

Druga: powiedz o tym przy rejestracji, nawet gdy termin zostaje bez zmian. Osoba badająca powinna wiedzieć, w jakich warunkach powstaje obraz, bo od tego zależy, jak opisze widoczność poszczególnych narządów.

Trzecia: nie próbuj nadrabiać, przyjmując na własną rękę preparaty na gazy albo środki przeczyszczające. Pierwsze bywają zalecane przez pracownię i wtedy stosuje się je według jej instrukcji, drugie mogą pogorszyć warunki badania.

Sama powtórka badania nie jest powodem do niepokoju, jest natomiast kosztem: drugą wizytą i drugim rachunkiem. Dlatego przygotowanie warto potraktować poważnie, choć wygląda na formalność.

Jak wygląda samo badanie

Kładziesz się na leżance, odsłaniasz brzuch, a osoba badająca nanosi żel, który odprowadza powietrze spod głowicy. Żel bywa chłodny i to jedyna nieprzyjemność, jakiej można się spodziewać.

W trakcie badania usłyszysz polecenia: nabierz powietrza, wstrzymaj oddech, obróć się na bok. Nie są to formalności, tylko sposób na przesunięcie narządów spod żeber i uzyskanie lepszego okna dla fali dźwiękowej.

Całość trwa zwykle kilkanaście minut, czasem dłużej, gdy zlecenie obejmuje wiele narządów albo ocenę przepływu. Po zakończeniu wycierasz żel, a opis odbierasz od razu albo w terminie podanym przez placówkę.

Dieta dzień wcześniej: co zjeść zamiast

Lista rzeczy do odstawienia bywa długa, więc łatwiej myśleć o tym od drugiej strony: co zjeść, żeby wieczór przed badaniem nie zakończył się fermentacją w jelitach.

Sprawdzają się potrawy gotowane i duszone zamiast smażonych: chude mięso, ryba, ryż, ziemniaki, makaron, marchew gotowana, pieczywo pszenne. Zupy warzywne bez kapusty i bez strączków również są dobrym wyborem.

Ostatni posiłek zjedz wcześniej niż zwykle, kilka godzin przed snem, i niech będzie mniejszy niż typowa kolacja. Chodzi o to, by przewód pokarmowy zdążył się opróżnić do rana.

Do picia woda niegazowana, ewentualnie słaba herbata bez cukru, o ile placówka nie zaleciła inaczej. Odpadają napoje z bąbelkami, soki owocowe i alkohol, który dodatkowo utrudnia ocenę wątroby.

Objawy, przy których nie czeka się na planowe badanie

Planowe USG nie jest odpowiedzią na ostry ból brzucha. Poniższe objawy wymagają oceny lekarskiej tego samego dnia, a nie zapisania się na termin.

Jeżeli je rozpoznajesz, odwołaj wizytę i jedź na oddział ratunkowy.

• Ból brzucha, który pojawił się nagle i jest silny.
• Brzuch twardy, napięty, bolesny przy dotknięciu.
• Gorączka towarzysząca bólowi brzucha.

Skierowanie na USG brzucha, gdy placówka go wymaga

W gabinecie komercyjnym dokument zwykle nie jest konieczny, bo badanie nie wiąże się z promieniowaniem. Część placówek go jednak oczekuje, a niezależnie od formalności opis wskazań mówi badającemu, czemu przyjrzeć się uważniej.

Konsultacja w sprawie skierowania na USG kosztuje 69,00 zł. Formularz przyjmuje zgłoszenia o każdej porze, a ocenia je lekarz w godzinach pracy; decyzja zapada zwykle do 15 minut od otwarcia sprawy.

Opisz we wniosku, od kiedy trwają dolegliwości i co je nasila, oraz dołącz wcześniejsze wyniki. Przy odmowie opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku przez lekarza. Pozostałe badania obsługujemy na stronie skierowań online. Za stronę medyczną odpowiada lek. Damian Wojno, prawo wykonywania zawodu nr 3211301, izba lekarska w Olsztynie. Usługę świadczy MEDINOW Sp. z o.o., wpisana do rejestru podmiotów leczniczych pod numerem 000000307381.