Ketrel na sen: co warto wiedzieć, zanim kwetiapina trafi na nocną szafkę
Ketrel na sen to pomysł, który pojawia się często, ale kwetiapina jest lekiem przeciwpsychotycznym, a bezsenność nie należy do jej zarejestrowanych wskazań. Senność jest tu działaniem niepożądanym, nie celem leczenia. Lek może wpływać na masę ciała, poziom glukozy i lipidów, a u osób starszych, zwłaszcza z otępieniem, wymaga szczególnej ostrożności. Jeśli masz go przepisanego, o dalszym stosowaniu decyduje lekarz.
Spis treści
- Na co naprawdę zarejestrowano Ketrel
- Skąd senność po kwetiapinie i dlaczego lekarze jej używają przy zaburzeniach snu
- Ryzyko, które przychodzi razem z nocnym działaniem
- Nastrój, ciąża i inne sytuacje szczególne
- Ketrel dla seniora: gdzie ostrożność jest największa
- Opinie o Ketrelu na sen a to, co mówi charakterystyka
- Jakie inne leki i metody lekarz może rozważyć
- Nie zaczynaj sam i nie odstawiaj z dnia na dzień
- Źródła
Na co naprawdę zarejestrowano Ketrel
Ketrel to jedna z wielu nazw handlowych kwetiapiny. Substancja należy do leków przeciwpsychotycznych i jest wydawana na receptę (Rp). Nie znajduje się na wykazie substancji psychotropowych, więc nie obowiązują jej zasady jak przy benzodiazepinach, ale to nie czyni jej lekiem „lekkim”.
Charakterystyka Produktu Leczniczego Ketrel wymienia trzy obszary zastosowania: leczenie schizofrenii, leczenie choroby dwubiegunowej (epizody maniakalne o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu oraz epizody ciężkiej depresji) i zapobieganie nawrotom u osób z chorobą dwubiegunową, które dobrze zareagowały na kwetiapinę. Bezsenności na tej liście nie ma.
Sam Ketrel ma tabletki powlekane 25 mg, 100 mg i 200 mg, a inne produkty z kwetiapiną występują też jako tabletki powlekane 150 mg i 300 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu i zawiesina doustna. Pytanie o Ketrel 25 mg na sen dotyczy więc najmniejszej mocy. Moc nie zmienia jednak tego, na co lek jest zarejestrowany, a dawkę zawsze ustala lekarz.
Skąd senność po kwetiapinie i dlaczego lekarze jej używają przy zaburzeniach snu
Według ChPL kwetiapina ma duże powinowactwo do receptorów histaminergicznych i α1-adrenergicznych. Senność i uspokojenie należą do najczęstszych działań niepożądanych leku: senność występuje u co najmniej 1 na 10 osób.
Ta sama charakterystyka zaznacza, że senność pojawia się zwykle w pierwszych dwóch tygodniach leczenia i zazwyczaj ustępuje w trakcie dalszego stosowania. Dla osoby, która liczy na sen, to istotna informacja: efekt, który na początku wydaje się pomocny, z czasem może słabnąć, a działania metaboliczne zostają.
Psychiatra może przepisać kwetiapinę osobie z bezsennością przede wszystkim wtedy, gdy zaburzenia snu towarzyszą chorobie, w której lek ma wskazanie, na przykład chorobie dwubiegunowej. Zdarza się też, że lekarz świadomie stosuje ją poza wskazaniami rejestracyjnymi. Taka decyzja należy do niego, wymaga oceny korzyści i ryzyka u konkretnej osoby i kontroli w trakcie leczenia.
Ryzyko, które przychodzi razem z nocnym działaniem
ChPL opisuje ryzyko pogorszenia profilu metabolicznego i zaleca ocenę masy ciała, glukozy i lipidów przy rozpoczęciu leczenia oraz regularne badania kontrolne. Charakterystyka nie wyłącza z tego małych dawek. Do działań niepożądanych zgłaszanych u co najmniej 10% pacjentów należą między innymi zwiększenie masy ciała, wzrost stężenia triglicerydów i cholesterolu całkowitego oraz spadek frakcji HDL.
- Niedociśnienie ortostatyczne z zawrotami głowy przy wstawaniu, najczęściej na początku leczenia; może zwiększać ryzyko upadków, zwłaszcza u osób starszych.
- Objawy pozapiramidowe i akatyzja, czyli przykry niepokój ruchowy, najbardziej prawdopodobna w pierwszych tygodniach.
- Hiperglikemia i rozwój albo zaostrzenie cukrzycy, zgłaszane rzadko, ale opisane w ChPL także z przypadkami zgonu.
- Wydłużenie odstępu QT zgłaszane po wprowadzeniu leku do obrotu; ostrożność przy chorobach serca i przy innych lekach wydłużających QT.
- Zaparcie, które może prowadzić do niedrożności jelit, oraz ciężka neutropenia; przy obu ChPL opisuje przypadki zakończone zgonem.
- Przeciwwskazane jest łączenie z inhibitorami CYP3A4, takimi jak azolowe leki przeciwgrzybicze, erytromycyna, klarytromycyna, inhibitory proteazy HIV i nefazodon; nie zaleca się też soku grejpfrutowego.
- Z lekami serotoninergicznymi (SSRI, SNRI, inhibitory MAO, trójpierścieniowe) rośnie ryzyko zespołu serotoninowego.
- Z alkoholem i innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy trzeba zachować ostrożność, bo działania się sumują.
Nastrój, ciąża i inne sytuacje szczególne
ChPL kwetiapiny zawiera też ostrzeżenie dotyczące nastroju. W krótszych badaniach u osób z ciężką depresją w przebiegu choroby dwubiegunowej zdarzenia związane z próbami samobójczymi u młodych dorosłych, przed 25. rokiem życia, występowały częściej przy kwetiapinie niż przy placebo (3,0% wobec 0%). Gdy nastrój się pogarsza albo pojawiają się myśli samobójcze, skontaktuj się z lekarzem od razu, a w zagrożeniu życia dzwoń pod 112.
W ciąży kwetiapina może być stosowana tylko wtedy, gdy korzyść uzasadnia ryzyko dla płodu. U noworodków matek, które w trzecim trymestrze przyjmowały leki przeciwpsychotyczne, mogą wystąpić objawy pozapiramidowe lub objawy odstawienia. To kolejny powód, by nie traktować kwetiapiny jak zwykłego środka na sen.
Ketrel dla seniora: gdzie ostrożność jest największa
Kwetiapina bywa podawana starszym osobom z niepokojem i bezsennością, dlatego wiele rodzin pyta o Ketrel dla seniora. ChPL zaleca u osób w podeszłym wieku ostrożność, zwłaszcza na początku leczenia, i wskazuje, że może być potrzebne wolniejsze zwiększanie dawki i mniejsza dawka niż u młodszych. Średni klirens kwetiapiny jest u nich mniejszy o 30-50%.
Kwetiapina nie jest zatwierdzona do leczenia objawów psychotycznych w przebiegu chorób otępiennych. W badaniach u osób z otępieniem niektóre atypowe leki przeciwpsychotyczne wiązały się z około 3-krotnie większym ryzykiem powikłań naczyniowo-mózgowych, a metaanaliza wykazała większe ryzyko zgonu niż przy placebo. W dwóch 10-tygodniowych badaniach z kwetiapiną śmiertelność wyniosła 5,5% wobec 3,2% w grupie placebo, choć związku przyczynowego nie ustalono.
U starszej osoby znaczenie mają też spadki ciśnienia przy wstawaniu i ryzyko upadku w nocy, zaburzenia połykania oraz zaparcia. Jeśli opiekujesz się bliskim, który dostaje kwetiapinę na sen, poproś lekarza o ponowną ocenę, czy to nadal właściwe rozwiązanie.
Opinie o Ketrelu na sen a to, co mówi charakterystyka
Opinie w internecie zwykle opisują pierwsze noce: szybkie zaśnięcie i ciężki sen. Rzadziej pojawia się to, co ważne po tygodniach: senność w ciągu dnia, większy apetyt, przybieranie na wadze czy zawroty głowy przy wstawaniu. Indywidualne doświadczenie nie zastąpi oceny lekarza, który zna twoje inne choroby i leki.
ChPL podaje też, że kwetiapina może zaburzać czynności wymagające pełnej sprawności psychicznej. Do czasu poznania własnej reakcji na lek nie prowadź samochodu i nie obsługuj maszyn, szczególnie rano po wieczornej tabletce.
- Jeśli już przyjmujesz Ketrel na sen, zapytaj lekarza, z jakiego powodu go dobrał i jak długo planuje leczenie.
- Poproś o kontrolę masy ciała, glukozy i lipidów, jeśli dawno ich nie badano.
- Powiedz o wszystkich innych lekach, także antybiotykach i lekach przeciwgrzybiczych, bo część z nich jest z kwetiapiną przeciwwskazana.
- Zgłoś gorączkę, ból gardła lub osłabienie, bo mogą być objawem spadku liczby krwinek białych.
Jakie inne leki i metody lekarz może rozważyć
Przewlekła bezsenność ma zwykle przyczynę, którą trzeba znaleźć: depresję, lęk, ból, zaburzenia oddychania w czasie snu, nawyki czy pracę zmianową. Pierwszym krokiem jest więc diagnoza i zmiana tego, co podtrzymuje problem, a dopiero potem lek. Szerzej opisujemy to w poradniku o bezsenności.
Gdy zaburzeniom snu towarzyszy depresja, lekarz może sięgnąć po lek przeciwdepresyjny o działaniu uspokajającym. Trazodon (Rp) jest zarejestrowany w zaburzeniach depresyjnych, także przebiegających z lękiem; senność pojawia się w pierwszych dniach i zwykle ustępuje. Jest przeciwwskazany u osób pod wpływem alkoholu lub leków nasennych oraz w ostrym zawale serca, a w trakcie leczenia nie należy pić alkoholu.
Mirtazapina (Rp) jest wskazana u dorosłych w epizodach dużej depresji. Do jej najczęstszych działań niepożądanych należą senność, uspokojenie, zwiększenie apetytu i masy ciała. Nie wolno jej łączyć z inhibitorami MAO, a w trakcie leczenia należy unikać alkoholu.
Oba leki są przeciwdepresyjne, więc dotyczy ich ostrzeżenie z ChPL: w pierwszych tygodniach leczenia i po każdej zmianie dawki lęk i myśli samobójcze mogą się przejściowo nasilić, najwyraźniej u osób przed 25. rokiem życia. W takiej sytuacji skontaktuj się z lekarzem od razu, a w zagrożeniu życia dzwoń pod 112. Żaden z tych leków nie jest zamiennikiem kwetiapiny do samodzielnego wyboru.
Nie zaczynaj sam i nie odstawiaj z dnia na dzień
Nie bierz kwetiapiny od znajomego ani z zapasu po kimś z rodziny. Ten sam lek, który komuś pomaga w chorobie dwubiegunowej, u ciebie może wywołać spadki ciśnienia, przyrost masy ciała albo niebezpieczne interakcje z lekami, które już przyjmujesz.
Jeśli stosujesz kwetiapinę od dłuższego czasu, nie przerywaj jej nagle. ChPL opisuje ostre objawy odstawienia: bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunkę, wymioty, zawroty głowy i rozdrażnienie, i zaleca odstawianie stopniowe. Plan zakończenia leczenia ustala lekarz.
Formularz recepte24 przyjmuje wnioski o każdej porze, a lekarz ocenia je w godzinach pracy. Wniosek ma sens tylko wtedy, gdy kwetiapina jest już częścią leczenia prowadzonego przez psychiatrę i masz na to dokumentację. Wniosek ocenia lekarz, który może dopytać o szczegóły na czacie albo odmówić. Nie zaczynamy leczenia kwetiapiną na sen i nie dobieramy leku od zera.
Źródła
Najczęstsze pytania
Czy przy Ketrelu 25 mg na sen grozi uzależnienie?
ChPL Ketrel nie opisuje uzależnienia, a kwetiapina nie znajduje się na wykazie substancji psychotropowych. Opisuje natomiast objawy odstawienia, które występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów: bezsenność, nudności, ból głowy, biegunkę czy rozdrażnienie. Dlatego leku nie przerywa się nagle, a sposób odstawienia ustala lekarz.
Czy kwetiapina na sen jest dobrym wyborem dla osoby starszej?
Wymaga szczególnej ostrożności. ChPL zaleca u seniorów ostrożne rozpoczynanie leczenia, bo lek jest u nich wolniej usuwany, a spadki ciśnienia przy wstawaniu sprzyjają upadkom. Kwetiapina nie jest zatwierdzona do leczenia objawów psychotycznych w otępieniu, a w tej grupie atypowe leki przeciwpsychotyczne wiązały się z większym ryzykiem powikłań naczyniowo-mózgowych i zgonu.
Czy po wieczornej tabletce kwetiapiny mogę rano prowadzić samochód?
Nie, dopóki nie wiesz, jak reagujesz na lek. ChPL podaje, że kwetiapina może zaburzać czynności wymagające pełnej sprawności psychicznej, i zaleca, by do czasu poznania indywidualnej wrażliwości nie prowadzić pojazdów i nie obsługiwać maszyn. Senność i zawroty głowy są szczególnie częste w pierwszych tygodniach leczenia.
Czy kwetiapina powoduje tycie, nawet w małej dawce?
Może. Zwiększenie masy ciała jest w ChPL wymienione wśród działań niepożądanych występujących u co najmniej 10% pacjentów, najczęściej w pierwszych tygodniach leczenia. Charakterystyka zaleca kontrolę masy ciała, glukozy i lipidów u każdego leczonego i nie wyłącza z tego małych dawek. Jeśli zauważysz przyrost wagi, powiedz o tym lekarzowi.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie Twojej sytuacji.